Cuộc chiến thuế quan Mỹ-Trung leo thang với chính sách thuế mới của Tổng thống Donald Trump, có hiệu lực từ 9/4/2025, áp mức thuế vượt 100% lên hàng hóa Trung Quốc. Đây không chỉ là tranh chấp thương mại mà là một trận chiến kinh tế có thể định hình lại trật tự tài chính toàn cầu. Bài viết này phân tích chiến lược của Mỹ, phản ứng từ Trung Quốc, và những hệ lụy đến kinh tế toàn cầu.
1. Chính Sách Thuế Quan Trump: Canh Bạc Kinh Tế Lớn
Chính sách thuế quan Trump đánh dấu bước ngoặt trong quan hệ Mỹ-Trung. Với mức thuế trung bình 104% áp lên hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, Mỹ nhằm:
- Buộc Trung Quốc nhượng bộ: Ép Bắc Kinh đàm phán thương mại theo hướng có lợi cho Mỹ.
- Giảm thâm hụt thương mại: Thu hẹp chênh lệch hàng trăm tỷ USD mỗi năm.
Tuy nhiên, chiến lược này đầy rủi ro:
- Tăng giá hàng hóa: Một món đồ chơi 20 USD có thể tăng lên 40 USD, ảnh hưởng đến người tiêu dùng Mỹ, đặc biệt là tầng lớp trung lưu và lao động thu nhập thấp.
- Tác động doanh nghiệp: Các công ty Mỹ phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Trung Quốc đối mặt chi phí sản xuất cao, giảm sức cạnh tranh quốc tế.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scot Bent nhận định Trung Quốc đang nắm lợi thế trong cuộc chiến này. Mỹ cũng áp thuế lên các nước Đông Nam Á (Việt Nam 46%, Campuchia 49%, Lào 48%) để ngăn “rửa nguồn gốc” hàng Trung Quốc, nhưng điều này có thể gây gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.
Biểu đồ thuế quan Mỹ-Trung 2025
2. Phản Ứng Của Trung Quốc: Kiên Định Và Phản Công Chiến Lược
Trung Quốc đáp trả mạnh mẽ thay vì nhượng bộ. Bắc Kinh công bố thuế 34% lên hàng hóa Mỹ và triển khai các biện pháp:
- Hạn chế nông sản Mỹ: Đậu nành, lúa mì, gia cầm – nguồn thu lớn của nông dân Mỹ – bị siết chặt.
- Tạm dừng hợp tác về fentanyl: Làm phức tạp vấn đề opioid tại Mỹ.
- Hạn chế dịch vụ Mỹ: Điện ảnh, tài chính, kiểm toán bị ảnh hưởng, đánh vào các ngành biểu tượng như Hollywood.
- Điều tra sở hữu trí tuệ: Nhắm vào công ty công nghệ Mỹ tại đại lục.
Sức mạnh lớn nhất của Trung Quốc là sự kiên định. Bắc Kinh từ chối đàm phán dưới áp lực, sẵn sàng cho cuộc chiến kinh tế dài hơi. Ngoài ra, với vai trò nắm giữ hàng nghìn tỷ USD trái phiếu Mỹ, Trung Quốc có thể:
- Bán tháo trái phiếu: Làm tăng lãi suất Mỹ, đẩy nợ công 36 nghìn tỷ USD vào tình trạng khó kiểm soát.
- Giảm mua mới: Gây áp lực lên thị trường tài chính Mỹ.
Tuy nhiên, đây là con dao hai lưỡi, vì nó cũng ảnh hưởng đến tài sản tài chính của Trung Quốc.
Xem thêm: Toàn cảnh động thái hoãn áp thuế của tổng thống Trump và kịch bản 90 ngày tới
3. Tác Động Đến Kinh Tế Toàn Cầu
Căng thẳng thương mại Mỹ-Trung không chỉ là vấn đề song phương mà còn gây sóng gió toàn cầu. Dưới đây là các hệ lụy chính:
- Gián đoạn chuỗi cung ứng: Thuế quan lên Đông Nam Á đẩy nhà sản xuất Trung Quốc sang châu Phi, Nam Mỹ, làm tăng chi phí logistics và chậm dòng chảy thương mại.
- Lạm phát tăng: Giá hàng hóa tăng không chỉ ở Mỹ mà lan rộng toàn cầu, giảm sức mua của người tiêu dùng.
- Phân cực kinh tế: Trung Quốc có thể thu hút châu Âu, Canada, Úc, Anh vào liên minh đối trọng Mỹ, chia thế giới thành hai khối thương mại.
Thị trường chứng khoán toàn cầu đã ghi nhận biến động, với S&P 500 chịu áp lực từ tâm lý bất định. Các ngân hàng trung ương như Fed và Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) có thể phải can thiệp, làm tăng nguy cơ bất ổn tiền tệ.
Nguồn tham khảo: Baotintuc.vn
4. Quyền Bá Chủ Kinh Tế Mỹ Có Lung Lay?
Trong 80 năm, Mỹ duy trì vị thế bá chủ kinh tế nhờ đồng minh, hiệp định thương mại tự do, và sức mạnh quân sự. Tuy nhiên, chính sách thuế quan của Trump làm xói mòn niềm tin từ châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc. Yêu cầu các nước trả chi phí cao hơn hoặc chịu thuế cao khiến nhiều quốc gia xem xét lại quan hệ với Washington.
Ngược lại, Trung Quốc tận dụng cơ hội củng cố vai trò lãnh đạo trong các nền kinh tế mới nổi. Nếu Bắc Kinh thành công dẫn dắt liên minh với BRICS và các nước đang phát triển, trật tự kinh tế thế giới có thể chuyển dịch lịch sử. Tuy nhiên, Mỹ vẫn giữ lợi thế với đồng USD, hệ thống SWIFT, và quân sự vượt trội.
5. Rủi Ro Và Lời Khuyên Tài Chính
Cuộc chiến thuế quan đặt ra nhiều rủi ro:
- Lạm phát và suy thoái: Giá hàng hóa tăng đẩy lạm phát toàn cầu, buộc ngân hàng trung ương tăng lãi suất, tăng nguy cơ suy thoái.
- Bất ổn địa chính trị: CEO JPMorgan Jamie Dimon cảnh báo về “mùa đông kinh tế khắc nghiệt” nếu xung đột kéo dài.
- Tác động người tiêu dùng Mỹ: CEO Basic Fun nhận định thuế 104% làm giá hàng hóa tăng vọt, ảnh hưởng tầng lớp lao động và niềm tin vào Đảng Cộng hòa.
Lời khuyên:
- Nhà đầu tư: Theo dõi thị trường hàng hóa, trái phiếu, tiền tệ. Đa dạng hóa danh mục để giảm rủi ro.
- Doanh nghiệp: Tái cấu trúc chuỗi cung ứng, tìm thị trường thay thế như châu Phi hoặc Nam Mỹ.
6. Kết Luận: Một Trận Chiến Dài Hơi
Thuế quan Mỹ-Trung 2025 là thời khắc định hình tương lai kinh tế toàn cầu. Trump đặt cược vào việc ép Trung Quốc nhượng bộ, nhưng sự kiên định và phản công chiến lược của Bắc Kinh cho thấy đây sẽ là cuộc chiến kéo dài. Liệu Mỹ có giữ vững bá quyền, hay Trung Quốc sẽ viết lại luật chơi? Câu trả lời vẫn còn phía trước.
Tác giả: THVN
