Tin vui: Thuốc điều trị Covid-19 do Anh và Mỹ hợp tác sản xuất có khả năng chống lại biến thể Omicron
Sotrovimab đã được Cơ quan quản lý Dược phẩm Anh và Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt sử dụng để điều trị cho bệnh nhân mắc Covid -19. Các thử nghiệm cho thấy, Sotrovimab có khả năng chống lại các đột biến riêng lẻ trên Protein gai của biến thể Omicron.
 |
| Thuốc diều trị Covid-19 Sotrovimab có thể hiệu quả trước Omicron. (Nguồn: GSK/VIR) |
Ngày 2/12, hai công ty dược phẩm GlaxoSmithKline (GSK, Anh) và Vir Biotechnology (VIR, Mỹ) cho biết, thuốc kháng thể đơn dòng Sotrovimab có hiệu quả chống lại biến thể Omicron. Các thử nghiệm cho thấy thuốc có thể tác động lên các đột biến riêng lẻ trên protein gai của biến thể này.
Sotrovimab là sản phẩm do GSK và VIR hợp tác sản xuất. Ngày 26/5, loại thuốc này đã được FDA cấp phép sử dụng khẩn cho điều trị bằng đường truyền tĩnh mạch ở những bệnh nhân nhiễm Covid-19 mức độ vừa và nhẹ nhằm ngăn chặn bệnh tiến triển nặng hơn. Cơ quan quản lý Dược phẩm châu Âu (EMA) cũng cho phép các quốc gia thành viên sử dụng Sotrovimab.
Khi biến thể Omicron xuất hiện, GSK và VIR đã xem xét các báo cáo nghiên cứu trước đó và thấy rằng, Sotrovimab vẫn có tác dụng chống lại biến thể Omicron.
Hai hãng dược phẩm này vẫn đang tiếp tục thử nghiệm hiệu quả của Sotrovimab có khả năng chống lại toàn bộ protein gai đột biến của biến thể Omicron hay không. Dự kiến thử nghiệm sẽ có kết quả trong 2 đến 3 tuần tới.
Được biết thuốc Sotrovimab được sử dụng cho người lớn và trẻ em từ 12 tuổi trở lên, được truyền tĩnh mạch và dùng càng sớm càng tốt sau khi người bệnh có kết quả test SARS-CoV-2 dương tính trong vòng 10 ngày khi triệu chứng khởi phát.
Sotrovimab tác động trực tiếp lên protein gai của virus, làm cho virus không xâm nhập được vào tế bào cơ thể người, qua đó làm giảm 85% nguy cơ nhập viện hoặc tử vong.
Trước đó GSK và VIR đã thử nghiệm Sotrovimab để chống lại các đột biến với các loại biến thể khác nhau của SARS-CoV-2. Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm đã ghi nhận Sotrovimab có hiệu quả đối với các biến chủng của Anh, Nam Phi, Brazil, California, New York và Ấn Độ.
Giám đốc điều hành của VIR George Scangos cho biết, khi nghiên cứu bào chế thuốc Sotrovimab, hãng đã nhắm tới mục tiêu điều trị cho các loại virus có khả năng đột biến. Bên cạnh đó, thuốc còn tác động vào một vùng protein gai của virus SARS-CoV-2, nơi rất ít khả năng xảy ra đột biến.
Hiện nay Sotrovimab đã được cấp phép sử dụng ở hơn 10 quốc gia trong đó có Mỹ. Nước này cũng đã chi trả khoảng 1 tỷ USD cho hàng trăm nghìn liều điều trị.
Ngày 2/12, Cơ quan quản lý Dược phẩm và Thực phẩm chức năng Anh (MHRA) cũng đã phê duyệt sử dụng Sotrovimab để điều trị cho bệnh nhân mắc Covid -19 có nguy cơ trở bệnh nặng.
Bên cạnh việc sử dụng Sotrovimab bằng đường truyền tĩnh mạch, ngày 12/11 GSK và VIR thông báo rằng, Sotrovimab đã được thử nghiệm bằng đường tiêm bắp vào cánh tay. Thuốc cũng phát huy tác dụng giống như đường tiêm truyền đang sử dụng hiện nay. Phương pháp tiêm bắp sẽ tiện dụng hơn đường truyền tĩnh mạch.
Theo đó, thuốc Sotrovimab có thể được dùng bằng cả hai đường, đường tĩnh mạch và tiêm bắp, tạo điều kiện thuận lợi cho các bác sỹ gia đình có thể điều trị bệnh nhân tại nhà hoặc có thể dùng cho bệnh nhân đã nhập viện.
GSK cho hay, hiện hãng sẽ làm việc với các cơ quan quản lý dược phẩm trên toàn cầu, bao gồm cả FDA để đề nghị phê duyệt phương pháp sử dụng mới bằng đường tiêm bắp.
(theo Medscape)
Trước đó, Moderna sẽ có loại vaccine chống lại được biến thể Omicron
Chủ tịch tập đoàn Moderna cho biết hãng đã bắt tay vào dự án nghiên cứu loại vaccine có thể chống được tới 4 biến thể của virus SARS-CoV-2, bao gồm cả Omicron.
 |
| Vaccine ngừa Covid-19 bên biểu tượng của Hãng dược phẩm Moderna. (Nguồn: AFP) |
Ngày 1/12, hãng dược Moderna tuyên bố vào tháng Ba tới, hãng sẽ đệ đơn lên Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) xin cấp phép loại vaccine tăng cường của hãng có khả năng chống được biến thể Omicron.
Chủ tịch tập đoàn Moderna Stephen Hoge cho biết, ông tin rằng việc tiêm mũi vaccine tăng cường, có mang các gene tấn công được các đột biến có trong biến thể Omicron, sẽ là cách nhanh nhất giải quyết được vấn đề các vaccine ngừa Covid-19 hiện nay đang bị Omicron làm giảm hiệu quả.
Ông Hoge nêu rõ, hiện Moderna đã bắt tay vào dự án nghiên cứu này, đồng thời cũng nghiên cứu cả loại vaccine có thể chống được tới 4 biến thể của virus SARS-CoV-2 khác, bao gồm cả Omicron.
Theo người đứng đầu hãng Moderna, việc nghiên cứu và phát triển các loại vaccine tăng cường chống được biến thể Omicron phải mất ít nhất 3, 4 tháng hoặc thậm chí lâu, hơn nhưng hãng sẽ đưa ra thị trường ngay khi hoàn thiện.
Ông cũng cho biết, FDA hiện đang đánh giá khả năng biến thể Omicron làm mất tính hiệu quả của các vaccine hiện có như thế nào, từ đó có thể có những thay đổi trong quy định để lộ trình phê duyệt vaccine mới được nhanh hơn.
Chủ tịch Hoge cũng cho rằng, các vaccine hiện có hoàn toàn có khả năng làm chậm lại sự xâm nhập của biến thể Omicron, nếu như không ngăn chặn được hoàn toàn.
Biến thể Omicron được phát hiện lần đầu tiên tại miền Nam châu Phi hồi tháng trước và được WHO đánh giá là “biến thể gây quan ngại”. Hiện tại, các nhà khoa học hiện vẫn đang thu thập dữ liệu để xác định mức độ lây lan của Omicron cũng nhu mức độ nghiêm trọng mà biến thể này gây ra.
Đã có ít nhất hơn 20 quốc gia ghi nhận các ca mắc Omicron và bắt đầu lây lan sang châu Á trong tuần này, với các ca mắc được ghi nhận ở Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Ấn Độ. Nhiều chính phủ đã đối phó bằng cách thắt chặt các quy định đi lại.
Cùng ngày, Malaysia, quốc gia Đông Nam Á thứ 2 sau Singapore thông báo phát biểu ca nhiễm biến thể Omicron đầu tiên.
Theo thông báo, bệnh nhân là công dân nước ngoài nhập cảnh vào Malaysia hôm 19/11 từ Nam Phi và đã hoàn thành chương trình tiêm chủng vaccine ngừa Covid-19 với vaccine Pfizer.
Trong một tin khác, ngày 2/12, công ty dược phẩm Novavax Inc (NVAX.O) của Mỹ thông báo, họ có thể bắt đầu sản xuất phục vụ mục đích thương mại một loại vaccine ngừa Covid-19 được điều chỉnh đối với biến thể Omicron vào tháng 1/2022.
Bên cạnh đó, trong những tuần tới, dự kiến các dữ liệu từ phòng thí nghiệm sẽ cho thấy kháng thể từ những cá nhân trước đó đã được tiêm vaccine ngừa Covid-19 của Novavax có thể vô hiệu hóa biến thể này hay không.
Có thể bạn chưa biết: Biến thể Omicron đã được đặt tên như thế nào?
 |
| Tulio de Oliveira thuộc Trường Y Nelson Mandela ở Durban, Nam Phi công bố biến thể Omicron. (Nguồn: New York Times) |
Biến thể Omicron mới xuất hiện ở Nam Phi được đặt tên theo chữ cái thứ 15 trong bảng chữ cái Hy Lạp. Theo giới chuyên gia, quy cách đặt tên này từng được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) công bố hồi tháng 5 giúp cho việc truyền đạt về các biến thể mới dễ dàng hơn và đỡ gây nhầm lẫn hơn.
Chẳng hạn, biến thể xuất hiện ở Ấn Độ ít được biết đến với cái tên B.1.617.2 hơn so với tên Delta được đặt theo chữ thứ 4 của bảng chữ cái Hy Lạp.
Theo thông tin trên trang theo dõi của WHO, hiện nay có 7 “biến thể đáng quan tâm” hay “biến thể đáng lo ngại”, và mỗi một trong số chúng đều được đặt tên theo chữ cái Hy Lạp.
Một số ý kiến cho rằng WHO đã cố ý bỏ qua các chữ “Nu” hay “Xi” đứng ngay trước Omicron. Tuy nhiên, phát ngôn viên WHO Tarik Jasarevic lý giải hôm 27/11 rằng “Nu” dễ gây nhầm lẫn với từ “New” (nghĩa tiếng Anh là mới), còn “Xi” không được dùng vì đó là một họ rất phổ biến. Ông nhấn mạnh thêm, cách tốt nhất đặt tên cho dịch bệnh là tránh “gây xúc phạm cho bất kỳ nhóm văn hóa, xã hội, quốc gia, khu vực, nghệ nghiệp hoặc dân tộc nào”.
Một số biến thể được biết đến nhiều, chẳng hạn như Delta, đã được xác định là đáng lo ngại. Những cái tên khác trong danh mục này bao gồm Alpha, Beta, và Gamma. Số khác thuộc diện “đáng quan tâm”, được đặt tên là Lambda và Mu. Một số chữ Hy Lạp khác cũng đã được sử dụng cho biến thể không đáp ứng các ngưỡng trên.
WHO đã thúc đẩy hệ thống đặt tên đơn giản và dễ tiếp cận, không giống như tên khoa học của các biến thể mà “có thể khó phát âm và ghi nhớ, và dễ bị hiểu sai”.
Nhiều nhà nghiên cứu đồng tình với cách đặt tên này.
Tiến sĩ Angela Rasmussen, một nhà virus học tại Đại học Saskatchewan, cho biết bà đã thực hiện nhiều cuộc phỏng vấn với các phóng viên trong năm nay trước khi hệ thống đặt tên theo chữ cái Hy Lạp được công bố, và bà đã vấp phải những giải thích khó hiểu về các biến thể B.1.1.7 và B.1.351. Hiện chúng được gọi đơn giản là Alpha, xuất hiện ở Vương quốc Anh và Beta, xuất hiện ở Nam Phi.
Bà Rasmussen chỉ ra rằng, cách đặt tên virus theo vùng, về mặt lịch sử, từng gây nhầm lẫn. Chẳng hạn như Ebola được đặt tên theo một dòng sông nằm rất xa nơi virus xuất hiện.
“Tôi còn nhớ hồi đầu đại dịch, mọi người bảo nhau: Chúng ta từng gọi là cúm Tây Ban Nha, tại sao chúng ta không gọi là virus corona Vũ Hán? Cúm Tây Ban Nha không khởi phát từ Tây Ban Nha. Chúng ta không biết nó xuất hiện từ đâu, nhưng có khả năng cao chúng xuất hiện từ Mỹ”, bà nói.
WHO khuyến khích các nước và truyền thông toàn cầu chấp nhận những cái tên mới. Chúng không thay thế những cái tên mang tính kỹ thuật truyền tải thông tin quan trọng tới các nhà khoa học và sẽ tiếp tục được sử dụng trong nghiên cứu.
Phát hiện mới về biến chủng Omicron
Omicron nhiều khả năng đã kế thừa nguyên liệu di truyền từ virus cảm lạnh thông thường ở người, theo nghiên cứu sơ bộ. Biến chủng này có thể dễ lây hơn nhưng cũng ít độc tính hơn.
Trong lúc giải trình tự gene biến chủng Omicron, các nhà nghiên cứu của Nference, một hãng phân tích thông tin y sinh học ở Mỹ, đã tìm thấy một đoạn gene cũng xuất hiện trong virus có thể gây cảm lạnh, Washington Post đưa tin ngày 4/12.
Trong một nghiên cứu, nhóm các nhà khoa học từ Nference cho rằng đột biến này có khả năng đã xảy ra trên vật chủ đồng thời nhiễm SARS-CoV-2 (virus gây bệnh Covid-19) và HCoV-229E (virus corona có thể gây cảm lạnh thông thường).
Đoạn gene chung với HCoV-229E hiện chưa được ghi nhận ở các biến chủng khác của SARS-CoV-2, nhóm nghiên cứu của Nference cho biết. Nghiên cứu này hiện chưa được bình duyệt, tức chưa được các chuyên gia cùng lĩnh vực rà soát, đánh giá nội dung.
Theo ông Venky Soudararajan, một kỹ sư sinh học và đồng tác giả nghiên cứu trên, sự tương đồng “đáng kinh ngạc” giữa Omicron và HCoV-229E có thể đã khiến Omicron trở nên “quen thuộc hơn với cơ thể người” và nhiều khả năng là có thể qua mặt hệ thống miễn dịch tốt hơn.
“Với việc kế thừa đột biến này, Omicron về cơ bản đã học theo phương pháp của các loại virus corona lây theo mùa. Điều này giải thích tại sao Omicron sống và lây nhiễm hiệu quả hơn ở người”, ông Soudararajan nói.
Khi virus tiến hóa để trở nên dễ lây lan hơn, nó thông thường sẽ “đánh mất” những đặc tính gây ra triệu chứng bệnh nghiêm trọng, ông Soudararajan cho biết.
Tuy nhiên, ông Soudararajan cũng lưu ý rằng cần có thêm dữ liệu và phân tích đối với Omicron trước khi thế giới có thể đưa ra nhận định cụ thể. Ông cho rằng sự phân bổ vaccine bất bình đẳng toàn cầu có thể giúp SARS-CoV-2 đột biến nhiều hơn.
Thế giới tới nay vẫn chưa biết nhiều thông tin về Omicron, nhưng các chuyên gia y tế lo ngại số lượng đột biến lớn của biến chủng này có thể khiến nó lây lan nhanh hơn cả Delta.
Đến nay, Omicron đã xuất hiện ở hơn 40 nước và vùng lãnh thổ, kể cả những nơi nhanh chóng hạn chế đi lại đối với các nước miền Nam châu Phi – khu vực đầu tiên phát cảnh báo về biến chủng này vào ngày 24/11.