Lạm phát hạ nhiệt có thể khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giảm tốc độ tăng lãi suất trong kỳ họp tháng 12 tới và nhiều nhà đầu tư đang đặt cược vào khả năng này.
Kỳ vọng lạm phát đã đạt đỉnh
Trong tháng 10, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tại Mỹ tăng 0,4% so với tháng 9 và tăng 7,7% so với cùng kỳ, thấp hơn dự báo và thấp hơn mức tăng 8,2% của tháng 9 hay mức tăng 9,1% của tháng 6.
 |
|
Mức tăng CPI hàng tháng của Mỹ trong 4 năm gần nhất. |
“Các yếu tố cơ bản của báo cáo này (CPI tháng 10) thực sự tốt, là bằng chứng cho thấy chúng ta đi qua mức lạm phát đỉnh”, ông Matthew Luzzetti, nhà kinh tế trưởng tại Deutsche Bank nhận định.
Theo Bloomberg, Fed đang xem xét đến việc điều chỉnh các đợt tăng lãi suất sau những tín hiệu tích cực về lạm phát. Không ít quan chức của Fed đã ủng hộ việc tăng lãi suất chậm lại.
“Tôi tin rằng, sẽ sớm tới thời điểm thích hợp để giảm tốc độ tăng lãi suất, nhằm đánh giá tốt hơn về sự thay đổi của các điều kiện tài chính và kinh tế. Nhưng mức tăng lãi suất chậm hơn không nên được coi là động thái nới lỏng chính sách”, Chủ tịch Chi nhánh Dallas của Fed, bà Lorie Logan nói.
“Giảm tốc độ thắt chặt là một khả năng đáng để suy nghĩ”, Chủ tịch Chi nhánh San Francisco của Fed, bà Mary Daly chia sẻ. Cho rằng, “dữ liệu của một tháng không tạo nên chiến thắng”, nhưng bà Mary Daly “ủng hộ cách tiếp cận dần dần để có thể đặt ra lãi suất phù hợp” và lưu ý, các nhà hoạch định chính sách cần nhận thức được tác động của chính sách tiền tệ thắt chặt.
Chủ tịch Chi nhánh Philadelphia của Fed, ông Patrick Harker cho biết: “Trong những tháng sắp tới, do sự thắt chặt tích lũy mà chúng tôi đã đạt được, tôi hy vọng tốc độ tăng lãi suất sẽ chậm lại”.
Ông Harker dự báo, kinh tế Mỹ năm 2023 sẽ tăng trưởng 1,5%, tỷ lệ thất nghiệp có thể tăng lên 4,5%, sau đó giảm xuống 4% vào năm 2024, với lạm phát được kiểm soát còn 2,5%.
Hồi tháng 9, các quan chức Fed kỳ vọng, lãi suất sẽ đạt mức 4,4% vào cuối năm nay và khoảng 4,6% vào năm 2023. Theo đó, Fed có thể nâng lãi suất 0,5% trong tháng 12 và thêm 0,25% vào năm tới.
Mới đây, Phó chủ tịch Fed Lael Brainard xác nhận khả năng này khi chia sẻ: “Có lẽ sẽ sớm thích hợp để chuyển sang tốc độ tăng lãi suất chậm hơn”.
Số liệu quan trọng hơn lời nói
Tin tức về CPI tốt hơn dự kiến khiến lợi suất trái phiếu giảm mạnh và thị trường chứng khoán Mỹ bật tăng. Nhà đầu tư đặt cược mạnh hơn vào khả năng Fed sẽ điều chỉnh quy mô của đợt tăng lãi suất vào tháng 12 tới xuống 0,5%, thay vì 0,75% như 4 đợt tăng liên tiếp trước đó.
Theo CNN, nhà đầu tư đang chú ý quá nhiều đến những gì mà các quan chức Fed nói về nền kinh tế, mà không tập trung đúng mức cho những con số cho thấy nền kinh tế đang diễn biến ra sao. Bất kể các quan chức có nói trước điều gì, Fed vẫn phụ thuộc vào dữ liệu. Cụ thể, Fed sẽ thiết lập chính sách dựa trên diễn biến của thị trường việc làm, lạm phát, chi tiêu tiêu dùng và nhiều yếu tố khác.
Ông Leo Grohowski, Giám đốc đầu tư của BNY Mellon Wealth Management khuyến nghị: “Những người tham gia thị trường nên nhìn vào dữ liệu và để ý cách các nhà hoạch định chính sách sẽ diễn giải và cân nhắc những con số đó”.
Lãi suất của Fed hiện nằm trong khoảng 3,75 – 4%/năm. Một tháng trước, thị trường dự đoán, có 13,5% khả năng lãi suất của Fed sẽ được đẩy lên 4 – 4,25% trong tháng 12; có 63% khả năng lãi suất sẽ nằm trong phạm vi 4,25 – 4,5%; có 23,5% khả năng lãi suất nằm trong biên độ 4,5 – 4,75%.
Nhưng sau lần tăng lãi suất gần nhất của Fed vào đầu tháng 11 vừa qua và buổi họp báo của người đứng đầu cơ quan này, thị trường gần như chia thành hai phe với dự đoán rằng, Fed sẽ tăng lãi suất lên 4,25 – 4,5%/năm, hoặc 4,5 – 4,75%/năm. Như vậy, xác suất Fed tăng lãi suất thấp hơn (tăng 0,25%) không còn được nhắc đến.
“Nhà đầu tư nên chú ý đến dữ liệu CPI nhiều hơn là các phát biểu của Fed và hợp đồng tương lai lãi suất đầy biến động”, ông Leo Grohowski nói.
Đáng lưu ý, các đợt tăng lãi suất mạnh tay của Fed có “tác dụng phụ” là đẩy nền kinh tế đến gần với bờ vực suy thoái. Trong tháng 10 vừa qua, tổ chức phi lợi nhuận The Conference Board dự đoán, xác suất kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái trong 12 tháng tới là khoảng 96%. Một số tổ chức khác cũng đưa ra dự báo tương tự.
Trên Phố Wall, một số người đang lạc quan rằng dữ liệu lạm phát đầy hứa hẹn hồi tuần trước cho thấy Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể sẽ thực hiện được một cuộc hạ cánh mềm.
Tuy nhiên, niềm tin trên không chiếm ưu thế trong số các nhà quản lý tài chính lớn, bởi họ đang cược rằng tình trạng lạm phát đình trệ – tức kinh tế trì tệ và lạm phát cao dai dẳng, sẽ là sự kiện chính tác động đến giao dịch trong năm tới.
Trong bối cảnh một phần đường cong lợi suất được giới đầu tư quan tâm đã phát đi các tín hiệu suy thoái mới, lạm phát đình trệ là nhận định chung của 92% nhà quản lý quỹ tham gia khảo sát mới nhất của Bank of America.
Cùng lúc, Citigroup đang vẽ ra kịch bản “cú hích Powell”, trong đó Fed – dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Jerome Powell – sẽ buộc phải tăng lãi suất ngay cả khi tăng trưởng sụt giảm. BlackRock thì cho rằng Mỹ hoặc châu Âu không có triển vọng hạ cánh mềm.
Tâm lý bi quan xuất hiện ngay cả khi loạt dữ liệu gần đây về thị trường việc làm, giá tiêu dùng, giá sản xuất và thu nhập tương đối khá của doanh nghiệp cho thấy Fed thực chất có thể hoàn thành sứ mệnh cao cả của họ là tăng chi phí đi vay mà không gây ảnh hưởng đến chu kỳ kinh tế.
Song, ở thời điểm hiện tại, các nhà đầu tư chuyên nghiệp sẽ cần phải nhìn thấy bằng chứng thuyết phục hơn về sự thay đổi lành tính trong quỹ đạo kinh tế trước khi điều chỉnh vị thế. Thị trường chứng khoán và trái phiếu vẫn đang bầm dập vì chu kỳ thắt chặt chính sách của Fed.
Chia sẻ với Bloomberg, bà Wei Li – chiến lược gia đầu tư toàn cầu tại BlackRock, cho hay: “Các ngân hàng trung ương sẽ thắt chặt chính sách quá tay và đẩy nền kinh tế vào một cuộc suy thoái trung bình…”
“….nhưng họ sẽ ngừng tay khi thiệt hại từ việc tăng lãi suất trở nên rõ ràng hơn, dù các nhà hoạch định chính sách vẫn chưa hành động đủ để đẩy lạm phát xuống mức mục tiêu”, vị chiến lược gia tiếp lời.
Bà Li nhận thấy trong năm 2023, tăng trưởng của nền kinh tế Mỹ sẽ suy giảm, thu nhập doanh nghiệp sẽ đi xuống và áp lực giá cả sẽ tăng cao. Theo bà, đây là lý do khiến BlackRock giảm bớt các khoản đầu tư vào cổ phiếu và trái phiếu ở các thị trường phát triển.
Nhận định của bà Li cũng tương đồng với quan điểm của các nhà đầu tư tại Bank of America vì họ nhìn thấy nguy cơ lạm phát đình trệ đang đến gần.
Cuộc khảo sát mới nhất của Bank of America cho thấy các nhà quản lý quỹ đang giảm mạnh vị thế chứng khoán và tăng tỷ trọng tiền mặt. Các khoản đầu tư vào cổ phiếu công nghệ đang ở mức thấp nhất kể từ năm 2006.
Sự bi quan của các nhà đầu tư lớn trái ngược với tâm lý phấn khởi sau báo cáo lạm phát tháng 10 của Mỹ. Chỉ số giá tiêu dùng và giá sản xuất cho thấy áp lực giá cả có thể đã đạt đỉnh.
Chuyển biến trong báo cáo lạm phát đang khiến thị trường xôn xao về việc liệu Fed có thể giảm nhịp độ tăng lãi suất trong các tháng tới hay không.
Song, tâm lý lạc quan đã bị các quan chức Fed đánh gục trong tuần trước. Ông James Bullard – Chủ tịch Fed chi nhánh St. Louis (một trong những quan chức diều hâu nhất), cho biết các nhà hoạch định chính sách nên tăng lãi suất lên ít nhất 5 – 5,25%.
Trước đó, Chủ tịch Fed chi nhánh San Francisco – bà Mary Daly chia sẻ rằng ngân hàng trung ương Mỹ hiện “không cân nhắc” việc tạm dừng chu kỳ thắt chặt chính sách tiền tệ.
Ở sự kiện khác, bà Esther George – Chủ tịch Fed tại Kansas, cảnh báo Fed có thể sẽ ngày càng gặp khó khăn trong việc chế ngự lạm phát nếu không gây ra một cuộc suy thoái.
Khi chu kỳ tăng lãi suất châm ngòi cho các đợt giảm điểm trên thị trường cổ phiếu và trái phiếu, Fed đã từ một người bạn của thị trường trở thành kẻ thù mới. Trong tương lai gần, ngân hàng trung ương Mỹ khó có thể chuyển sang lập trường ôn hoà hơn.
Chiến lược gia Alex Saunders của Citigroup cho hay: “Chúng tôi cho rằng năm tới, nền kinh tế sẽ rơi vào tình trạng lạm phát đình trệ”. Ông khuyến nghị nhà đầu tư nên bán cổ phiếu Mỹ, sau đó mua hàng hoá công nghiệp và trái phiếu trong kịch bản “cú hích Powell”.
Hãng quản lý tài sản Invesco cũng đang giữ quan điểm thận trọng. Các chiến lược gia tại Invesco đang tăng cường mua cổ phiếu phòng thủ và đặt cược lớn vào trái phiếu Kho bạc cũng như trái phiếu cấp đầu tư của Mỹ.
Bà Kristina Hooper – trưởng chiến lược gia thị trường toàn cầu tại Invesco, cho hay: “Nếu Fed đang tiến gần hơn đến thời điểm ‘tạm dừng’ chu kỳ tăng lãi suất, thì đây chính là tín hiệu cho thấy thị trường đang trở nên ‘rủi ro hơn’”.
Ngay cả chiến lược gia Andrew Sheets của Morgan Stanley – người cho rằng lạm phát lõi sẽ lùi về mức 2,9% vào năm 2023, vẫn chưa sẵn sàng chấp nhận rủi ro trong kịch bản kinh tế suy thoái.
Tuy nhiên, giai đoạn những năm 1990 là một lý do để nhà đầu tư lạc quan, ông nói. Khi đó, dù lạm phát leo thang và lãi suất tăng cao, cổ phiếu và trái phiếu Kho bạc đều gặt hái lợi nhuận lớn.
“Những người tin thị trường sẽ lao dốc cho rằng việc hạ cánh mềm là rất hiếm khi xảy ra. Nhưng chúng vẫn xảy ra”, ông Sheets viết trong báo cáo triển vọng năm tới của Morgan Stanley.
