Ngay cả trong phiên vừa qua khi thông tin về dịch Covid-19 tác động mạnh đến tâm lý NĐT, chúng ta vẫn thấy nhóm Bank vững chãi với vai trò trụ cột nâng đỡ thị trường. Sức mạnh này đến từ đâu?
Câu trả lời sẽ được làm rõ qua 5 luận điểm trọng yếu sau.
(Nhóm cổ phiếu “Vua” được mệnh danh là nhóm cổ phiếu Ngân hàng)
Đầu tiên, sức mạnh từ nội tại.
Ngành Ngân hàng đang có những chuyển biến rất tốt về nội tại của họ khi cho thấy nhiều số liệu tích cực. Tổng thể nhóm Bank hiện đang có vốn hoá lớn nhất thị trường với tính toán sơ bộ chiếm khoảng 30% market cap. Mức định giá trung bình của ngành hiện khoảng 1.8x. Những Ngân hàng chiếm CASA cao nhất trong nhóm như Techcombank, MBB, Vietcombank,..đều có mức CASA 30% trở lên.
Ngoài ra, ROA trung bình của ngành hiện khoảng 1.2%, ROE cải thiện đáng kể ở khoảng 14%, NIM trung bình khoảng 0.9%, các độ bao phủ nợ xấu, tăng trưởng lợi nhuận trước dự phòng tín dụng đều có mức tăng trưởng rất tốt.
Nói về thanh khoản, gần đây những ngân hàng trụ đều có giao dịch trung bình 15-20tr cổ / phiên. Vậy nói về mức độ hút thanh khoản thì Bank đang là nhóm ngành số 1 của thị trường.
Thứ hai, sức mạnh từ kết quả kinh doanh vượt trội so với các nhóm ngành còn lại.
Xét về kết quả kinh doanh, có thể thấy nhóm Bank gần như tương đồng với ngành Vật liệu hay ngành BĐS khi tăng trưởng 50% – 100% hoặc thậm chí 200% lợi nhuận so với cùng kỳ năm ngoái. Thực ra, cùng kỳ năm ngoái chứng kiến một yếu tố mùa vụ là sự bùng nổ dịch Covid -19 và các ngân hàng phải lật đật trích lập dự phòng, nhờ những thông tư từ NHNN mới có thể giảm thiểu mức thua lỗ. Tới bây giờ khi bình thường trở lại thì lợi nhuận Q1 năm nay bung mạnh và gấp lên vài lần cũng không có gì đáng ngạc nhiên.
Tuy nhiên, vấn đề trọng yếu cần quan tâm là tốc độ và nền tảng lợi nhuận này có bền vững không thì tôi xin trả lời là sẽ bền vững, dựa trên các số liệu thống kê trong bảng tổng quát số liệu ngân hàng bên dưới.
Thứ ba, sức mạnh cộng hưởng nhờ giai đoạn xử lý nợ xấu đã qua đi.
Nếu xét trong quá khứ 10 năm trước, vào khoảng 2011 – 2012 là lúc ngành Bank nằm trên bờ vực, chúng ta chứng kiến sự “ngã ngựa” của những ông chủ vang bóng một thời với vòng lao lý lên đến vài chục năm, đó mới chính là giai đoạn mấu chốt, sống còn cho việc xử lý nợ xấu, tái cơ cấu,…
Xử lý nợ xấu thực ra là câu chuyện tổng hoà nhiều yếu tố từ tái cơ cấu quản trị, sự giúp đỡ về thanh khoản của NHNN, cơ cấu vĩ mô của nền kinh tế,…và nó giúp giai đoạn tái cấu trúc đặc biệt nhất của ngành Bank trong 6-7 năm qua thành công.
Tới bây giờ, khi đại dịch Covid-19 quay lại, thì sự giúp đỡ của NHNN và chính phủ rất rõ ràng. Và nợ xấu này tôi vẫn đánh giá là one-off (một lần) và kể cả khi đại dịch bùng phát lần 4 như hiện nay thì kinh nghiệm xử lý của chính phủ cũng như việc trích lập, thích nghi với tình hình này của nhóm Bank đã rất tốt, nên câu chuyện nợ xấu phát sinh bởi đại dịch này sẽ không trọng yếu bằng câu chuyện nợ xấu của 10 năm trước. Đó là lý do tôi nói “đã qua giai đoạn xử lý nợ xấu”.
Thứ tư, sức mạnh khi hưởng lợi trực tiếp từ sự tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh trạng thái “bình thường mới” của đại dịch.
Quốc gia của chúng ta được nhận định là thuần về sản xuất và xuất khẩu, vậy sẽ nảy sinh ra câu chuyện “nghiện vốn”. Chúng ta phải vay nợ để phát triển, mở rộng sản xuất kinh doanh, xuất khẩu,…Vậy khi thị trường phục hồi, nhu cầu tín dụng sẽ tăng cao, vậy rõ ràng ngành hưởng lợi trực tiếp đầu tiên chính là ngành Bank. Đó là lý do có sự luỹ kế, khi tăng trưởng tín dụng nếu nợ xấu ít thì nó được phản ánh thẳng vào lợi nhuận. Đó là điều tôi muốn nhấn mạnh, khi kinh tế phục hồi, nhu cầu tín dụng tăng thì ngành Bank sẽ tiếp tục duy trì nền tảng thu nhập và lợi nhuận thuận lợi trong không chỉ một vài tháng vì bánh xe kinh tế vĩ mô là cả một chu kỳ 5 – 10 – 15 năm.
Mở rộng thêm ở ý thứ 4 này là sự chủ động của các Ngân hàng khi các hệ số NIM vẫn cho thấy sự tăng trưởng rất rõ. Lúc lãi suất giảm, đầu vào cũng giảm rất nhanh (gửi 5-7 tỷ từ 8-9% chỉ còn 4-5%), chúng ta thấy những kỷ lục top down về huy động tiết kiệm, tuy nhiên đầu ra chỉ giảm nhỏ giọt, đây là sự chủ động khi nền kinh tế có nhu cầu vốn nhiều. Tới bây giờ lãi suất lại tăng rất rõ khi nhu cầu tín dụng tăng, có nghĩa các ngân hàng cũng chủ động cho cả chiều lên khi nhích từ từ lãi đầu vào nhưng tăng đầu ra đáng kể 0.25-0.5%. Nên ta thấy NIM của nhóm ngành này nhất là những ngân hàng có lợi thế về thương hiệu, mạng lưới, hệ thống,.. vẫn sẽ duy trì ở mức rất cao.
Thứ năm, sức mạnh từ sự thu hút NĐT F0 bởi độ nhận diện thương hiệu.
Hiện nay sự tăng trưởng của nhóm NĐT F0 trên thị trường đang rất rõ ràng, vậy nên sự phổ dụng và lan toả của nhóm Bank chính là một lợi điểm cho nhóm này.
Nhóm NĐT F0 đang lead (dẫn dắt) cuộc chơi khi kể cả giám đốc đầu tư cao cấp của DC, các bài báo từ Bloomberg,…đều khẳng định thị trường chứng khoán Việt Nam đang ở giai đoạn mà NĐT cá nhân đóng vai trò then chốt. Họ cân đối, hấp thụ tất cả lực chốt lời từ ngoại khối, nội khối nhất là tổ chức tự doanh,…và thị trường duy trì thanh khoản ở mức 800 triệu – 1 tỷ đô / ngày nhờ F0 này.
Thương hiệu của các ngân hàng được lan toả tới F0 rất nhiều từ dẫn động của truyền thông, đội ngũ môi giới, đội ngũ tư vấn,…với mindset định vị đây là “cổ phiếu vua”… không khó để dẫn đến trăm nẻo đều đổ về nhóm Bank này. Và nó cũng giải thích cho luận điểm đầu tiên là tại sao volume của nhóm này lúc nào cũng cao vượt top thị trường.
Qua 5 luận điểm trọng yếu trên, ta thấy tính tất yếu tìm đến nhóm Bank của dòng tiền thể hiện qua 2 nền tảng rất rõ là sự tăng trưởng nội tại của nhóm này khi thu nhập vẫn được duy trì tốt dù trong bối cảnh đại dịch, và thứ hai là lợi thế về thương hiệu đối với dòng tiền đặc biệt là dòng tiền từ nhóm NĐT F0.
Tác giả: Huỳnh Tuấn
Nhiều ngân hàng khác cũng ‘’rục rịch’’ bán vốn tại công ty con
Ngoài thương vụ tỷ USD của VPBank tại FE Credit, nhiều ngân hàng cũng đang gấp rút triển khai việc bán vốn tại công ty con. Điển hình như SHB thoái vốn tại SHB FC và hai ngân hàng con tại Lào, Campuchia hay MSB tìm kiếm đối tác chuyển nhượng vốn ở FCCOM.
VPBank mới đây khiến cả thị trường tài chính xôn xao khi chuyển nhượng 49% cổ phần tại FE Credit cho đối tác Nhật Sumitomo Mitsuitheo mức định giá lên tới 2,8 tỷ USD. Với giá trị xấp xỉ 1,4 tỷ USD, đây là thương vụ bán vốn đầu tiên trong lĩnh vực tài chính Việt Nam vươn tới tầm tỷ USD.
Trong bối cảnh nguồn vốn giá rẻ “tràn ngập’’ trên toàn cầu, thương vụ trên được kì vọng sẽ tạo ra hiệu ứng, kích hoạt hàng loạt ‘’deal’’ tương tự trong lĩnh vực tài chính ngân hàng Việt Nam.
Hàng loạt thương vụ đang trong quá trình đàm phán
Tại ĐHĐCĐ thường niên 2020, SHB đã thông đông thông qua việc thoái vốn một phần công ty tài chính SHB Finance (SHB FC) cho nhà đầu tư chiến lược nước ngoài và giao cho HĐQT quyết định tỷ lệ bán và chủ động tìm kiếm, đàm phán, thực hiện thủ tục thoái vốn.
Chia sẻ tại đại hội, Chủ tịch HĐQT Đỗ Quang Hiển cho biết: Ngân hàng đang trong quá trình chọn lựa và đàm phán với đối tác. SHB FC đang có nhiều nhà đầu tư quan tâm và nhiều khả năng sẽ thành công thoái vốn trong năm 2020.
Mặc dù đến thời điểm hiện tại, chưa có thêm thông tin về thương vụ này nhưng theo Phó Chủ tịch Võ Đức Tiến, SHB đã lựa chọn được một số đối tác lớn và đang đàm phán để thoái vốn tại SHB FC, dự kiến hoàn thành trong năm 2021.
Ngoài thoái vốn tại SHB FC, tại ĐHĐCĐ thường niên 2021, SHB cũng đã thông qua việc chuyển nhượng một phần vốn sở hữu tại 2 ngân hàng con SHB Lào và SHB Campuchia, đồng thời chuyển đổi mô hình hoạt động 2 ngân hàng con này theo loại hình doanh nghiệp mới.
Cụ thể, lãnh đạo SHB cho biết đang tìm kiếm đối tác để chuyển nhượng một phần vốn của ngân hàng tại SHB Lào và SHB Campuchia theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, tỷ lệ chuyển nhượng chưa được ban lãnh đạo tiết lộ.
Tại MSB, sau khi đàm phán thất bại với Hyundai Motor (Hàn Quốc) trong việc bán 50% cổ phần Công ty Tài chính TNHH MTV Cộng đồng (FCCOM) với giá 42 triệu USD, ngân hàng này cũng đang gấp rút đàm phán với đối tác khác.
Theo ông Nguyễn Hoàng Linh, MSB đang làm việc với một đối tác nước ngoài khác, hiện gần như kết thúc quá trình đàm phán để định giá. Dự kiến việc thoái tại FCCOM sẽ mang lại khoản lợi nhuận tương đối lớn cho MSB.
Bên cạnh đó, lãnh đạo MSB cũng cho biết vào cuối năm ngoái, HĐQT ngân hàng đã có quyết định thoái toàn bộ vốn tại MSB AMC trong năm 2021 để tập trung vào lĩnh vực kinh doanh ngân hàng cốt lõi. Với việc chuyển nhượng này, MSB dự kiến ghi nhận thêm 224 tỷ đồng lợi nhuận.
Tương tự, HDBank cũng lên kế hoạch thoái phần lớn vốn tại HDBank AMC. Cụ thể, sau khi chuyển đổi loại hình doanh nghiệp của HDBank AMC từ công ty TNHH MTV sang công ty cổ phần với vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng, HDBank sẽ giảm tỷ lệ nắm giữ từ 100% xuống chỉ còn 2%, lượng vốn góp tuyệt đối giảm từ 150 tỷ xuống 20 tỷ đồng.
Lãnh đạo ngân hàng toan tính gì?
Tại ĐHĐCĐ thường niên vừa qua, Chủ tịch Ngô Chí Dũng cho biết, quyết định hợp tác với SMBC nhằm tận dụng nguồn vốn rẻ và kinh nghiệm từ đối tác chiến lược nhằm tiếp tục phát triển FE Credit lên những tầm cao mới.
Bên cạnh đó, lãnh đạo VPBank kỳ vọng số tiền thu về từ thương này sẽ giúp ngân hàng mẹ bổ sung cho nguồn vốn hoạt động, giảm bớt sự phụ thuộc nguồn huy động từ khách hàng, qua đó giảm chi phí vốn bình quân; đồng thời mở ra các cơ hội kinh doanh mới.
Nói về kế hoạch thoái vốn tại SHB FC và hai ngân hàng con tại Lào và Campuchia, lãnh đạo SHB cho hay, việc chuyển nhượng một phần vốn sẽ mang lại cho cổ đông và ngân hàng nguồn thặng dư vốn đáng kể. Đồng thời, sự tham gia của các nhà đầu tư vào SHB FC và 2 ngân hàng sẽ mang lại hiểu quả cao cho cả ngân hàng mẹ SHB và chính các đơn vị này cũng như các lợi ích của cổ đông.
Mặc dù vậy, cũng có nhiều ý kiến cho rằng xu hướng bán vốn tại các công ty con là giải pháp cần thiết cho các ngân hàng trong bối cảnh thị trường tài chính – ngân hàng ngày càng cạnh tranh gay gắt. Trên thực tế, dù triển vọng thị trường còn rất lớn, nhưng năm 2020, lợi nhuận của một loạt công ty tài chính như FE Credit, SHB FC, FCCOM,… đều sụt giảm và nợ xấu tăng mạnh.
Trong khi đó, việc HDBank và MSB muốn buông dần các công ty quản lý nợ và khai thác tài sản trực thuộc (AMC) cũng đã nằm trong định hướng tập trung cho hoạt động kinh doanh chính của 2 nhà băng này cũng như xu hướng chung của toàn ngành.
Báo cáo của Bộ Tài chính gửi Thủ tướng về thị trường mua bán nợ cho biết, hầu hết AMC của các ngân hàng được thành lập với mục đích để xử lý nợ xấu của các ngân hàng mẹ, ít tham gia vào thị trường mua bán nợ hoặc có tham gia thì mục đích cũng chỉ giúp các ngân hàng mẹ hoán đổi nợ xấu cho nhau. Do đó, các khoản nợ xấu vẫn tồn tại trong nội bộ ngân hàng mà chưa được loại bỏ hoàn toàn ra khỏi báo cáo tài chính hợp nhất, nợ xấu thực chất vẫn chưa được xử lý.
Theo Bộ Tài chính, Việt Nam có khoảng 30 AMC đăng ký hoạt động. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 4 AMC thực sự vận hành gồm AMC của ACB, Techcombank, VPBank và MB. Ngoài ra, do nguồn nhân lực còn thiếu và chưa có nhiều kinh nghiệm, cũng như hạn chế về nguồn vốn nên hoạt động của các AMC chưa thực sự hiệu quả.
CASA – Vũ khí bí ẩn giúp các ngân hàng có lợi nhuận khủng!
Các học viên lớp đầu tư cũng như nhiều bạn Facebook- thắc mắc tại sao ngành ngân hàng vẫn tăng trưởng, các ngân hàng vẫn lãi khủng trong 2020…và giá cổ phiếu các ngân hàng xịn vẫn tăng.
Bài này tôi viết theo phong cách Bà Ngoại để bà 8 bán tạp hóa, anh 9 tài xế đọc có thể hiểu. Bài sử dụng những thống kê từ “Báo cáo triển vọng 2021. Ngành ngân hàng trở lại con sóng”, do Công ty Chứng khoán BSC thực hiện trong quý 1, 2021.
** Thứ nhất: Doanh thu cho vay tăng.
Việt Nam luôn cần vốn vay. Năm 2020, nền kinh tế Việt Nam (do bằng GDP tăng 2.9%). Đó là 1 thần kỳ. Nhưng vẫn chưa thần kỳ bằng tăng trưởng tín dụng. Trong năm 2020, tín dụng hay nói một cách nôm na tổng số tiền được vay của VN tăng 12%. (năm 2018: 14%, 2019: 13%, 2020: 12%).
Ở Việt Nam, doanh nghiệp vẫn dựa vào vốn vay nhiều hơn so với vốn cổ đông/ vốn chủ sở hữu. Còn người dân thì vẫn vay tiền để đầu tư, để tiêu xài và để vượt khó.
** Thứ hai: Chi phí vốn của ngân hàng ngày càng rẻ hơn nhờ CASA. Đây là vũ khí “bí ẩn” của các Ngân hàng.
CASA là viết tắt của Current Account Savings Account – tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn trên tổng tiền gửi.
Về mặt nguyên tắc khách hàng có thể rút tiền gởi không kỳ hạn, ra bất kỳ lúc nào. Nhưng vì ngân hàng có số lượng lớn khách hàng, nên số tiền này sẽ như dòng chảy tạo ra 1 số tiền dài hạn. Nói một cách khác 1 tỷ lệ % số tiền này trở thành tiền dài hạn.
Tiền không kỳ hạn càng nhiều, tức là CASA càng lớn, thì chi phí vốn của ngân hàng càng nhỏ.
Giả sử Ngân hàng XYZ có CASA = 20%. Ngân hàng XYZ có tổng cộng 100 tỷ, trong đó có 20 tỷ tiền gởi không kỳ hạn (lãi suất 0.1%), 30 tỷ tiền gởi dưới 1 năm (lãi suất trung bình 4%), 50 tỷ tiền gởi lãi suất từ 1 năm trở lên (lãi suất trung bình 6%), thì Ngân hàng phải trả lãi cho 100 tỷ này là = (20*0.1% )+(30*4%)+(50*6%)= 0.02+1.2+3 = 4.22 tỷ. (Còn gọi là chi phí vốn)
Giả sử LDR – tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gởi của ngân hàng XYZ là 75%. Tức là từ 100 tỷ này, ngân hàng được đem 75 tỷ cho vay. Tùy theo đối tượng là doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), cá nhân vay mua nhà, cá nhân vay tiêu dùng…mà lãi suất cho vay khác nhau. Giả sử trung bình của lãi suất cho vay này là 8%. Như vậy Ngân hàng sẽ thu được tiền lãi là = 75*8% = 6 tỷ.
Như vậy thu nhập lãi thuần của ngân hàng XYZ trong năm = 6 – 4.22 = 1.78 tỷ.
Nếu như ngân hàng XYZ tăng CASA lên 30%. Trong 100 tỷ có 30 tỷ tiền gởi không kỳ hạn 0.1%, 35 tỷ tiền gởi dưới 1 năm (lãi suất trung bình 4%), 35 tỷ tiền gởi lãi suất từ 1 năm trở lên (lãi suất trung bình 6%) thì lúc này chi phí vốn của ngân hàng = (30*0.1% )+(35*4%)+(35*6%)= 0.03+1.4+2.1 = 3.53 tỷ.
Như vậy thu nhập lãi thuần của ngân hàng XYZ trong năm = 6- 3.53 = 2.47 tỷ. Tăng 38.76% so với số 1.78 tỷ.
Vì thế các ngân hàng đang tìm mọi cách để tăng tiền gởi không kỳ hạn. Trong đó có: tăng cường công nghệ để hỗ trợ khách hàng gởi tiền thuận lợi và miễn phí, rút tiền ATM miễn phí, dịch vụ khách hàng vượt trội….Tất cả nhằm thu hút lượng tiền gởi không kỳ hạn, và tăng CASA.
CASA tăng thì chi phí vốn thấp, và thu nhập lãi thuần tăng.
CASA của các ngân hàng đáng chú ý như sau. TCB = 46.1%, MBB = 40.9%, VCB = 32.8%, ACB = 21.6%
** Ngoài 2 điểm trên thì để tăng lợi nhuận ngân hàng còn phải
3) Tăng LDR – tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gởi trong vùng cho phép (<85%).
4) Tăng lãi thuần từ hoạt động dịch vụ, kinh doanh ngoại hối, kinh doanh đầu tư chứng khoán, bán bảo hiểm…
5) Quản lý nợ xấu hiệu quả.
6) Giảm CIR – chi phí hoạt động trên thu nhập…
Các bạn quan tâm đến các nội dung 3, 4,5, 6 và nguyên tắc định giá ngân hàng theo P/B và phương pháp Định giá Thu nhập thặng dư…thì comment “Tôi/em quan tâm”. Đủ 300 comment tôi sẽ viết bài hoặc livestream nhé.
Thân ái
Lâm Minh Chánh
