Silicon Valley Bank (SVB) đã bị cơ quan quản lý Mỹ buộc đóng cửa, sau khi khách hàng rút 42 tỷ USD – 25% tổng số tiền gửi của ngân hàng này – chỉ trong một ngày. Tương lai của SVB cũng bị đặt câu hỏi sau nỗ lực huy động vốn thất bại.
Với khoảng 209 tỷ USD tài sản, SVB đã trở thành ngân hàng phá sản lớn thứ hai trong lịch sử nước Mỹ. (Ảnh: Bloomberg).
Theo Financial Times, vào ngày 10/3, Tổ chức Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang (FDIC) đã thông báo sẽ đóng cửa SVB và người gửi tiền được cơ quan này đảm bảo sẽ có thể tiếp cận tiền của mình chậm nhất vào sáng ngày 13/3.
Với tổng tài sản khoảng 209 tỷ USD, SVB đã trở thành ngân hàng phá sản lớn thứ hai trong lịch sử nước Mỹ, chỉ sau vụ sụp đổ của Washington Mutual năm 2008. Chưa đầy 18 tháng trước, SVB từng được định giá hơn 44 tỷ USD.
Quy mô rút tiền tại SVB đã được tiết lộ trong một lệnh của cơ quan quản lý tài chính bang California vào cùng ngày 10/3. Cơ quan này cho biết SVB đã mất khả năng thanh toán và thanh khoản của ngân hàng là không đủ để duy trì hoạt động.
Tờ lệnh trên cũng tiết lộ rằng SVB có “số dư tiền mặt âm” khoảng 958 triệu USD. Nhiều khách hàng của SVB là các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) cũng như các start-up công nghệ và chăm sóc sức khoẻ. Một số có số dư tài khoản tại SVB vượt quá số tiền tối đa được bảo đảm bởi FDIC.
Cơ quan quản lý cho biết các khách hàng thuộc nhóm trên sẽ nhận được khoản thanh toán ban đầu vào tuần tới và phần còn lại sẽ phụ thuộc vào chuyện gì sẽ xảy ra với tài sản của SVB.
Cổ phiếu của SVB Financial, công ty mẹ của Silicon Valley Bank, đã lao dốc hơn 60% sau khi ngân hàng này thông báo bán trái phiếu để bù lỗ và huy động vốn. SVB chủ yếu hỗ trợ các start-up và công ty công nghệ tại Thung lũng Silicon.
Trong quá khứ, cơ quản lý tại Mỹ từng tìm cách hợp nhất những ngân hàng đã phá sản với một tổ chức lớn và ổn định hơn. Ví dụ, Washington Mutual đã được bán cho JPMorgan Chase, ngân hàng lớn nhất nước Mỹ.
Theo FDIC, họ sẽ sử dụng số tiền thu được từ việc bán SVB để tài trợ cho các khoản thanh toán đến những người gửi tiền lớn hơn. Vào cuối năm 2022, SVB ước tính rằng gần 96% trong tổng số 173,1 tỷ USD tiền gửi của họ đã vượt hoặc không thể được bảo đảm bởi FDIC.
Để dễ hình dung, Financial Times đã so sánh trường hợp của SVB với Bank of America, ngân hàng lớn thứ hai tại Mỹ. Bank of America ước tính khoảng 38% trong số 1.900 tỷ USD tiền gửi của mình không được bảo đảm bởi FDIC.
Trước khi bị buộc phải đóng cửa, SVB đã từ bỏ nỗ lực huy động 2,25 tỷ USD vốn mới để bù lỗ cho danh mục đầu tư trái phiếu. Theo nguồn tin của Financial Times, SVB đã bắt đầu tìm kiếm người mua để giải cứu chính mình.
Bên cạnh đó, một số nhà đầu tư mạo hiểm cũng khuyên các công ty khởi nghiệp nên rút tiền ra khỏi SVB, do lo ngại về tính thanh khoản của ngân hàng, Wall Street Journal dẫn các nguồn tin cho hay.
Ông Garry Tan, Chủ tịch vườn ươm khởi nghiệp Y Combinator, từng đăng một thông báo nội bộ đến các start-up như sau: “Chúng tôi không biết cụ thể chuyện gì đang xảy ra tại SVB.
Song, bất cứ khi nào bạn nghe thấy những vấn đề về khả năng thanh toán của một ngân hàng bất kỳ, và nếu thông tin có vẻ đáng tin cậy, thì bạn nên xem xét vấn đề một cách nghiêm túc.
Hãy ưu tiên lợi ích start-up của mình, đừng gửi quá 250.000 USD ở các ngân hàng đó. Start-up của bạn sẽ chết khi bạn cạn tiền, dù vì bất kỳ lý do gì ”.
Xu hướng rút tiền tiếp tục trong quý I/2023. Để trang trải cho các khoản chi này, SVB đã bán toàn bộ danh mục trái phiếu sẵn sàng để bán (available-for-sale bond), dẫn đến khoản lỗ gần 1.8 tỷ USD. Giá trái phiếu sẽ đi xuống khi lợi suất đi lên.
Các khoản lỗ đối với trái phiếu chỉ là lỗ trên giấy nếu ngân hàng vẫn nắm giữ chúng. Tuy nhiên, một khi trái phiếu đã được bán đi, ngân hàng sẽ thực sự lỗ. Hơn nữa, gần đây Moody’s Investors Service đã hạ xếp hạng tín nhiệm của SVB do các vấn đề về thanh khoản và huy động vốn.
Tóm lại, vì tất cả những lý do trên, SVB đang muốn huy động 2,25 tỷ USD vốn mới, bao gồm 1,25 tỷ USD thông qua cổ phiếu phổ thông, 500 triệu USD phát hành riêng lẻ từ công ty cổ phần tư nhân General Atlantic và 500 triệu USD từ cổ phiếu ưu đãi chuyển đổi bắt buộc.
Cổ phiếu các ngân hàng bị vạ lây
Trên sàn Nasdaq, cổ phiếu SVB bị tạm dừng giao dịch vào đầu phiên 10/3. Vụ việc của SVB đã ảnh hưởng đến cổ phiếu của một số ngân hàng Mỹ khác được cho là có danh sách người gửi tiền và giao dịch tài chính tương tự.
Giao dịch của ba ngân hàng PacWest, Western Alliance và First Republic đã bị tạm dừng vì biến động mạnh. Vào đầu phiên, cổ phiếu của cả ba giảm mạnh từ 40% đến 50%.
Nhiều ngân hàng khác đã tìm cách trấn an thị trường bằng cách đưa ra tuyên bố, nhấn mạnh sự khác biệt giữa họ và SVB về tài sản và cơ sở người gửi tiền.
Khi thanh khoản chảy vào hệ thống ngân hàng trong giai đoạn đầu của đại dịch, cùng với việc định giá của các công ty tăng trưởng và công nghệ nhảy vọt, tiền gửi tại SVB đã tăng mạnh.
Bảng cân đối kế toán của ngân hàng phình to gần gấp đôi trong năm 2021 và ban lãnh đạo quyết định đầu tư lượng tiền gửi dư thừa vào trái phiếu Kho bạc và các chứng khoán nợ do chính phủ Mỹ phát hành để tăng khả năng sinh lời.
Song, sau khi Fed tăng mạnh lãi suất và bắt đầu hút thanh khoản ra khỏi nền kinh tế để khống chế lạm phát, định giá của các công ty công nghệ sụt giảm và hoạt động VC cũng chững lại, dẫn đến hiện tượng rút tiền ồ ạt khỏi SVB.
Để chi trả cho khách hàng, SVB đã bán toàn bộ danh mục trái phiếu sẵn sàng để bán (available-for-sale bond), dẫn đến khoản lỗ gần 1,8 tỷ USD và buộc phải tìm cách huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu.
SVB là ngân hàng phá sản lớn thứ trong lịch sử Mỹ.
Trong một tuyên bố vào ngày 10/3, Bộ Tài chính Mỹ cho biết Bộ trưởng Janet Yellen đã gặp gỡ các quan chức của Fed, FDIC và Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ (cơ quan cũng chịu trách nhiệm giám sát ngành ngân hàng) để thảo luận về SVB.
“Bộ trưởng Yellen bày tỏ sự tin tưởng tuyệt đối rằng các cơ quan quản lý ngân hàng sẽ có những hành động phù hợp để đối phó với sự sụp đổ của SVB. Bà lưu ý rằng hệ thống ngân hàng vẫn ổn định và các nhà quản lý có đủ công cụ hiệu quả để giải quyết vụ việc”, tuyên bố có đoạn.
Vụ phá sản của SVB diễn ra hai ngày sau khi Silvergate, một ngân hàng chuyên phục vụ cho lĩnh vực tiền ảo, cho biết họ sẽ tự nguyện ngừng hoạt động sau khi khách hàng rút ra hàng tỷ USD.
Thiệt hại từ vụ việc của SVB có thể lan rộng. SVB là đối tác ngân hàng của một nửa số doanh nghiệp công nghệ và khoa học đời sống mà các công ty VC hậu thuẫn tại Mỹ.
Khách hàng của SVB đã bắt đầu lo sợ hơn về tình hình tài chính của ngân hàng từ ngày 9/3, khi một số start-up bắt đầu rút tiền. Một số nhóm đầu tư mạo hiểm thừa nhận rằng họ đã bắt đầu tư vấn cho đối tác về việc xem xét rút một phần tiền khỏi SVB vào đầu tuần.
“Mối quan hệ kinh doanh 40 năm của SVB với Thung lũng Silicon đã bốc hơi trong 14 giờ đồng hồ”, giám đốc cấp cao tại một quỹ VC trị giá hàng tỷ USD nhận xét.
Trước đó, CEO Silicon Valley Bank bán ra 3,6 triệu USD cổ phiếu trước khi ngân hàng sụp đổ
Trước thời điểm Silicon Valley Bank sụp đổ gần hai tuần, CEO Greg Becker của ngân hàng đã bán ra 3,6 triệu USD cổ phiếu theo một kế hoạch giao dịch được sắp xếp từ trước đó.
CEO Greg Becker của Silicon Valley Bank. (Ảnh: Bloomberg).
Gần hai tuần trước khi Silicon Valley Bank tiết lộ các khoản lỗ lớn dẫn đến phá sản, CEO Greg Becker của ngân hàng này đã bán ra 3,6 triệu USD cổ phiếu theo một kế hoạch giao dịch.
Sau hơn một năm, đây là lần đầu tiên vị CEO bán ra cổ phiếu của công ty mẹ SVB Financial Group. Lượng cổ phiếu bán ra vào ngày 27/2 là 12.451 cp và kế hoạch bán được đệ trình lên cơ quan quản lý vào ngày 26/1.
Hiện tại, ông Becker và Silicon Valley Bank đều chưa phản hồi yêu cầu bình luận của Bloomberg về việc bán cổ phần. Hồ sơ cho thấy thoả thuận bán cổ phiếu được thực hiện thông qua một quỹ uỷ thác do ông Becker kiểm soát.
Đồng thời, Bloomberg cũng chưa rõ liệu vị CEO có biết về kế hoạch huy động vốn của Silicon Valley Bank khi ông nộp hồ sơ bán cổ phần lên cơ quan quản lý hay không.
Nhìn chung, kế hoạch giao dịch cổ phiếu của ông Becker là hợp pháp. Các kế hoạch này được Uỷ ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) thiết lập vào năm 2000 để ngăn chặn hành vi giao dịch nội gián.
Song, phe chỉ trích cho rằng các kế hoạch bán cổ phần được sắp xếp trước, hay kế hoạch 10b5-1, có nhiều lỗ hổng, ví dụ như chúng không có thời gian chờ xét duyệt bắt buộc (mandatory cooling-off periods, tức là giai đoạn chờ giữa thời điểm đăng ký bán với thời điểm thực hiện bán).
Ông Dan Taylor, giáo sư tại Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, cho hay: “Vào ngày 26/1, khi gửi hồ sơ lên cơ quan quản lý, có thể ông Becker không lường trước được việc khách hàng sẽ rút tiền ồ ạt.
Song, kế hoạch huy động vốn của Silicon Valley Bank là rất đáng chú ý. Nếu họ đang thảo luận về kế hoạch tăng vốn này vào thời điểm kế hoạch bán cổ phiếu của ông Becker được thông qua, thì điều đó rất có vấn đề”.
Tháng 12 năm ngoái, SEC đã hoàn thiện các quy tắc mới, yêu cầu thời gian chờ xét duyệt tối thiểu là 90 ngày đối với hầu hết các kế hoạch giao dịch của cấp điều hành. Các giám đốc cấp cao sẽ phải tuân thủ quy định mới vào ngày 1/4 năm nay.
