Bầu cử giữa kỳ được xem như thước đo về sự ủng hộ của người dân với kết quả điều hành chính phủ của Tổng thống Biden nói riêng và Đảng Dân chủ nói chung, trong gần hai năm qua.
Cử tri quan tâm kinh tế
Theo Đài CNN, các vấn đề kinh tế là mối quan tâm hàng đầu của hầu hết cử tri trước cuộc bầu cử năm 2022. Ngoài ra, nhiều người cũng lo lắng về nền dân chủ của Mỹ.
Tuy nhiên, các ưu tiên cao nhất của cử tri vẫn bị chia rẽ theo đường lối đảng phái, trong đó quyền phá thai tiếp tục là điểm cộng của Đảng Dân chủ, trong khi Đảng Cộng hòa tập trung mạnh vào lạm phát.
Sự quan tâm về các vấn đề khác, từ chính sách về súng đạn đến nhập cư cũng bị phân cực tương tự. Vấn đề về COVID-19 hầu như vắng bóng trong năm nay.
Bầu cử giữa kỳ được xem như thước đo về sự ủng hộ của người dân với kết quả điều hành chính phủ của Tổng thống Biden nói riêng và Đảng Dân chủ nói chung, trong gần hai năm qua.
Đảng Dân chủ đang chiếm đa số ở Hạ viện và Thượng viện, tuy nhiên có một xu hướng phổ biến là đảng cầm quyền thường thất bại hoặc mất nhiều ghế trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Với tỉ lệ Dân chủ 220 – Cộng hòa 212 ghế hiện nay tại Hạ viện, Đảng Cộng hòa cần giữ nguyên được số ghế hiện tại và giành thêm sáu ghế nữa để kiểm soát lại Hạ viện. Đây là kịch bản nhiều khả năng xảy ra.
Tại Thượng viện, Đảng Dân chủ đang giữ 50 ghế và Đảng Cộng hòa 50 ghế. Theo Hiến pháp Mỹ, do phó tổng thống là chủ tịch Thượng viện, nên Dân chủ nắm đa số mong manh tại Thượng viện Mỹ vì lá phiếu của phó tổng thống sẽ mang tính phá thế cân bằng.
Trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2022, Đảng Dân chủ đang có lợi thế hơn trong cuộc đua ghế Thượng viện. Trong số 35 ghế thượng nghị sĩ bầu lại lần này, Đảng Dân chủ có 14 ghế phải bầu lại, còn phe Cộng hòa bầu lại 21 ghế.
Trên toàn nước Mỹ, Đảng Dân chủ đang khuyến khích cử tri tận dụng lợi thế của việc bỏ phiếu sớm, bằng cách bỏ phiếu qua thư hoặc tại các điểm bầu cử đã mở với hy vọng có nhiều cử tri đi bỏ phiếu.
Thống kê cho thấy đã có 34 triệu cử tri bỏ phiếu sớm trên 47 bang trên toàn quốc, theo CNN.
Hiến pháp Mỹ quy định nhiệm kỳ tổng thống dài bốn năm, nghị sĩ Hạ viện nhiệm kỳ hai năm, nghị sĩ Thượng viện nhiệm kỳ sáu năm.
Do đó, cứ mỗi hai năm, vào giữa nhiệm kỳ của tổng thống, cử tri trên khắp nước Mỹ sẽ bầu lại toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện và 1/3 trong tổng số 100 ghế tại Thượng viện.
Ngày bầu cử giữa kỳ năm 2022 sẽ diễn ra vào ngày 8-11 tới để bầu lại tất cả 435 ghế hạ nghị sĩ, 35/100 ghế thượng nghị sĩ, 36 ghế thống đốc bang và hàng loạt cuộc bầu cử cấp chính quyền địa phương.
Tổng thống Joe Biden (phải), cựu tổng thống Barack Obama tại sự kiện vận động tranh cử cho ứng cử viên Thượng viện và ứng cử viên thống đốc bang của Đảng Dân chủ tại Philadelphia, Mỹ ngày 5-11-2022 – Ảnh: REUTERS
So găng vào Thượng viện
Chiều 5-11, Tổng thống Joe Biden hội ngộ với cựu tổng thống Barack Obama trong cuộc vận động ủng hộ hai ứng viên Dân chủ ở thành phố Philadelphia, bang Pennsylvania. Ông John Fetterman đang tranh ghế thượng nghị sĩ và ông Josh Shapiro tranh cử ghế thống đốc bang.
“Pennsylvania, các bạn có lựa chọn giữa một bên là các chính trị gia sẵn sàng hứa hẹn và làm tất cả mọi thứ để nắm lấy quyền lực và một bên là những người thấy và quan tâm đến bạn và chia sẻ giá trị của bạn”, ông Obama nói với người ủng hộ trong màu áo xanh, màu của Đảng Dân chủ.
Đối trọng với họ là cựu tổng thống Donald Trump ủng hộ các ứng viên Cộng hòa ở thành phố Latrobe, cũng thuộc bang Pennsylvania. Ông Mehmet Oz đang tranh cử ghế thượng nghị sĩ, đối đầu trực tiếp với ông Fetterman.
Cựu tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố với người ủng hộ: “Nếu muốn ngăn đất nước bị tàn phá và cứu lấy “Giấc mơ Mỹ”, hãy bỏ phiếu cho Đảng Cộng hòa vào ngày 8-11 trong một làn sóng đỏ khổng lồ”. Màu đỏ là màu tượng trưng cho Đảng Cộng hòa.
Cựu tổng thống Donald Trump tại sự kiện vận động tranh cử ủng hộ các ứng cử viên Đảng Cộng hòa ở Latrobe, Pennsylvania, ngày 5-11-2022 – Ảnh: REUTERS
Bang Pennsylvania sẽ là một trong những bang chủ chốt quyết định đảng nào kiểm soát Thượng viện. Bang này cũng sẽ trở thành tâm điểm chính trị trong hai năm tới, đặc biệt nếu hai ông Biden và Trump đối đầu một lần nữa trong cuộc đua vào ghế tổng thống vào năm 2024.
Quyền kiểm soát Thượng viện đang nằm trong tay một số bang quan trọng gồm Georgia, Nevada, Arizona, Wisconsin và Pennsylvania.
Trang Politico dự đoán Đảng Cộng hòa nhiều khả năng sẽ lấy lại quyền kiểm soát ở Hạ viện, hiện do Đảng Dân chủ kiểm soát. Trong khi đó, cuộc đua ở Thượng viện vẫn chưa ngã ngũ.
Trong ngày 5-11, một cựu tổng thống Mỹ khác cũng có mặt để vận động cử tri, ủng hộ ứng viên Đảng Dân chủ nhưng ở bang khác.
Ông Bill Clinton xuất hiện trong cuộc vận động của bà Kathy Hochul trong cuộc đua giành ghế thống đốc với ứng cử viên Lee Zeldin. Một ngày trước đó, Phó tổng thống Kamala Harris cũng tham gia cuộc vận động cho bà Hochul tại New York.
Đảng Cộng hòa đang giành được ưu thế hơn bao giờ hết
Các cuộc thăm dò cho thấy đảng Cộng hòa đang chiếm ưu thế trong cuộc đua giành lại quyền kiểm soát Hạ viện, thậm chí là Thượng viện, theo Guardian.
Triển vọng của đảng Cộng hòa đã trở nên tươi sáng hơn khi ngày càng có nhiều cử tri xác định nền kinh tế là ưu tiên hàng đầu. Nhiều đảng viên Dân chủ đã dành cả mùa hè để vận động về tầm quan trọng của quyền phá thai sau khi Tòa án Tối cao Mỹ lật ngược vụ án Roe v. Wade.
Một cuộc thăm dò của ABC News/Ipsos thực hiện vào tuần trước cho thấy 49% người Mỹ coi kinh tế hoặc lạm phát là vấn đề quan trọng nhất, quyết định lá phiếu của mình trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Trong khi đó, chỉ 14% đưa vấn đề phá thai lên hàng đầu.
Các cuộc khảo sát cho thấy đảng Cộng hòa được hưởng lợi thế với cử tri khi nói đến những lo ngại về kinh tế. Các ứng viên của đảng này đã giành được sự quan tâm trong các cuộc thăm dò khi người Mỹ lo lắng về giá cả tăng cao và khả năng suy thoái kinh tế.
Đảng Cộng hòa giành ưu thế
Theo FiveThirtyEight, đảng Cộng hòa đang nắm giữ lợi thế 1,3 điểm % so với đảng Dân chủ trong cuộc thăm dò ý kiến cử tri. Cuộc khảo sát từ công ty thăm dò ý kiến của đảng Cộng hòa Cygnal cho thấy đảng này đang dẫn trước 3 điểm % trên lá phiếu chung vào Quốc hội Mỹ, phản ánh sự thay đổi đến 4 điểm % trong vòng 5 tuần.
“Tôi hy vọng đảng Cộng hòa sẽ giành được một đến hai điểm % nữa cho vị trí dẫn đầu trong tuần cuối cùng. Vào thời điểm hiện tại, trở thành một ứng viên đảng Cộng hòa tốt hơn nhiều so với một ứng viên đảng Dân chủ”, Brent Buchanan, chủ tịch và người sáng lập của Cygnal, cho biết.
Với số ghế ít ỏi của đảng Dân chủ trong cả hai viện của Quốc hội Mỹ, đảng Cộng hòa chỉ cần lấy được một số ghế Hạ viện và một ghế Thượng viện duy nhất để giành lại quyền kiểm soát.
Báo cáo của Cook Political Report cho thấy 10 ghế của Hạ viện có thể chuyển hướng sang đảng Cộng hòa. Điều này khiến đảng Dân chủ buộc phải đẩy mạnh hoạt động kêu gọi cử tri trong những ngày cuối cùng trước bầu cử.
 |
|
Tổng thống Mỹ Joe Biden và cựu Tổng thống Barack Obama tham dự chiến dịch tranh cử tại Pennsylvania. Ảnh: Reuters. |
Những khu vực Tổng thống Biden giành chiến thắng hai năm trước đó đang trở thành chiến trường quan trọng, buộc đảng Dân chủ bảo vệ những chiếc ghế trước đây được coi là an toàn.
Đảng Cộng hòa cũng được hưởng lợi ích từ việc tái phân chia khu bầu cử sau cuộc điều tra dân số năm 2020. Điều này cho phép đảng Cộng hòa có thể tái cơ cấu Hạ viện bằng thắng lợi ở một số bang chiến trường.
Ngày 3/11, Quỹ Lãnh đạo Quốc hội (CLF), một siêu ủy ban hành động chính trị (PAC) đã công bố một gói quảng cáo trị giá 5,6 triệu USD nhắm đến các quận do đảng Dân chủ nắm giữ nhưng thu hút ít sự chú ý trong chiến dịch tranh cử. CLF đang chi 1,8 triệu USD để lật đổ Hạ nghị sĩ Sean Casten.
Ghế của ông Casten được dự đoán là có khả năng thay đổi từ “hoàn toàn đảng Dân chủ” thành chỉ “nghiêng nhẹ sang đảng Dân chủ”. Ông Biden dẫn trước 11 điểm tại quận của ông Casten trong cuộc bầu cử năm 2020.
“Sự hăng hái đằng sau cuộc chiến giành đa số tại Hạ viện của đảng Cộng hòa tiếp tục tăng lên mỗi ngày. Chúng tôi đã ưu tiên mở rộng bản đồ càng xa càng tốt”, Dan Conston, chủ tịch của CLF, cho biết.
Cuộc chiến giành quyền kiểm soát
Triển vọng kiểm soát Thượng viện của đảng Dân chủ cũng gặp tình trạng nghiệt ngã tương tự. Tính đến ngày 5/11, FiveThirtyEight đánh giá đảng Cộng hòa có ưu thế trong cuộc chiến giành lại Thượng viện, đánh dấu lần đầu tiên kể từ tháng 7 đảng Dân chủ không được ủng hộ trong việc kiểm soát cơ quan này.
Những thượng nghị sĩ đương nhiệm của đảng Dân chủ sẽ phải chứng kiến tình hình bất lợi, mặc dù đã có lợi thế trong vài tháng trước đó.
Một cuộc thăm dò do Trung tâm Khảo sát đại học Saint Anselm cho thấy Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Maggie Hassan dẫn trước đối thủ đảng Cộng hòa Don Bolduc 1 điểm %. Chỉ một tháng trước đó, bà dẫn trước đối thủ đến 7 điểm %.
 |
|
Những người tham dự mít tinh của cựu Tổng thống Donald Trump tại Pennsylvania. Ảnh: Reuters. |
Ngày 3/11, ứng viên đảng Cộng hòa tại bang Georgia, ông Herschel Walker, lần đầu tiên kể từ tháng 6 đã dẫn đầu cuộc đua vào thượng viện, theo thăm dò của FiveThirtyEight. Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Raphael Warnock – người đang cố giữ ghế trước ông Walker – đã không thể thiết lập ưu thế, bất chấp những cáo buộc cho rằng ông Walker đã gây áp lực buộc hai phụ nữ phá thai.
Đảng Dân chủ cho rằng dữ liệu bỏ phiếu sớm phản ánh tín hiệu lạc quan của việc giữ quyền kiểm soát Thượng viện vì hơn 35 triệu người Mỹ đã bỏ phiếu. Ở các bang như Arizona và Pennsylvania, đảng Dân chủ chiếm ưu thế trong nhóm bỏ phiếu sớm. Đây là những nơi có thể xác định quyền kiểm soát Thượng viện.
Nhưng với những nỗ lực của cựu Tổng thống Donald Trump nhằm làm dấy lên những nghi ngờ về tính hợp pháp của việc bỏ phiếu qua thư, các ứng cử viên đảng Cộng hòa có thể sẽ xuất hiện trong các cuộc thăm dò ngày bầu cử. Điều đó có thể xóa bỏ lợi thế ban đầu của đảng Dân chủ.
Trong một bài phát biểu gần Điện Capitol hôm 2/11, ông Biden thể hiện sự lạc quan đối với triển vọng giữa nhiệm kỳ của đảng Dân chủ. Ông bày tỏ quan ngại sâu sắc về cuộc tấn công nhắm vào chồng Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi và sự gia tăng các luận điệu bạo lực của một số nhà lập pháp đảng Cộng hòa.
Ông Biden kêu gọi người Mỹ xem xét số phận của nền dân chủ Mỹ khi chuẩn bị bỏ phiếu.
“Đây không phải là một năm bình thường. Vì vậy, tôi yêu cầu các bạn suy nghĩ kỹ lưỡng về thời điểm hiện tại”, ông Biden nói.
“Trong những năm khác, chúng ta không phải đối mặt với những câu hỏi về việc liệu lá phiếu sẽ bảo tồn nền dân chủ hay khiến chúng ta gặp rủi ro. Nhưng năm nay thì có. Tôi hy vọng các bạn sẽ biến tương lai của nền dân chủ Mỹ trở thành một phần quan trọng trong quyết định bỏ phiếu”, ông nhấn mạnh.
