Trong một phát biểu ngày 23/10, Giám đốc điều hành (CEO) của công ty dầu khí đa quốc gia Shell (Anh) Ben Van Beurden cảnh báo rằng châu Âu sẽ bị thiệt hại trong dài hạn do cuộc khủng hoảng năng lượng có nguy cơ gây bất ổn về chính trị.
Cơ sở lọc dầu Esso ở Fawley, gần Southampton, Anh. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN
Nhận định trên của ông Ben Van Beurden được đưa ra trong bối cảnh Shell đã nhất trí mua 9,3% cổ phần trong dự án Nam North Field của QatarEnergy – một công ty xăng dầu quốc gia của Qatar. Dự án này được kỳ vọng sẽ đóng một vai trò quan trọng, giúp Qatar tăng sản lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) thêm 50%, lên khoảng 127 triệu tấn/năm trong 5 năm tới.
Tại lễ ký kết diễn ra ở Doha (Qatar), ông Van Beurden cho biết ngành công nghiệp châu Âu phải đối mặt với tác động lớn từ cuộc khủng hoảng năng lượng và tình hình thậm chí còn tồi tệ hơn những ảnh hưởng từ những diễn biến căng thẳng ở Ukraine.
Theo ông Van Beurden, châu Âu đã giảm mức tiêu thụ “khá hiệu quả, khá đáng kể” sau khi mất đi 120 triệu tấn khí đốt mỗi năm từ Nga, nhưng việc giảm này “đa phần đạt được nhờ chuyển đổi ngành công nghiệp”. Châu Âu đã ráo riết tìm kiếm các nguồn thay thế khí đốt của Nga, nhưng ông Van Beurden cho rằng lục địa này sẽ vẫn cần một lượng lớn LNG trong nhiều thập kỷ tới.
Ông Van Beurden đánh giá việc cắt giảm năng lượng tiêu thụ nêu trên có thể “tạo ra khá nhiều áp lực cho các nền kinh tế châu Âu và có lẽ cũng sẽ gây ra nhiều áp lực cho hệ thống chính trị ở châu lục này”.
Có trụ sở tại Anh, Shell là công ty châu Âu thứ hai, sau TotalEnergies của Pháp, có cổ phần tại dự án North Field South. Hiện 25% dự án này đã được dành cho các tập đoàn năng lượng khổng lồ quốc tế.
North Field – nằm ở ngoài khơi bờ biển phía Đông Bắc của Qatar – đã được chứng minh là nơi có trữ lượng khí đốt lớn nhất thế giới. Đầu năm nay, Shell và TotalEnergies đã mua cổ phần tại khu vực Đông North Field.
Làn sóng biểu tình phản đối chi phí sinh hoạt ở châu Âu có thể gây bất ổn chính trị
Trên khắp châu Âu, lạm phát tăng cao là nguyên nhân dẫn đến làn sóng bất bình đối với chi phí sinh hoạt ngày càng tăng và có nguy cơ gây ra bất ổn chính trị.
Người biểu tình bên ngoài các cơ quan chính phủ ở Bucharest, Romania, ngày 20/10. Ảnh: AP
Tại Romania, người biểu tình đã thổi kèn và đánh trống trên hàng loạt tuyến phố lớn để phản ánh nỗi thất vọng của họ. Người dân trên khắp nước Pháp đã xuống đường để yêu cầu chính phủ tăng lương theo kịp với đà tăng lạm phát.
Những người biểu tình ở Séc đã tập trung lại để phản đối cách chính phủ xử lý cuộc khủng hoảng năng lượng. Nhân viên đường sắt Anh và phi công Đức đã tổ chức các cuộc đình công quy mô lớn đòi nâng lương trong bối cảnh giá cả đều tăng lên.
Với việc Thủ tướng Anh Liz Truss từ chức chưa đầy hai tháng sau khi chính sách kinh tế của bà gây hỗn loạn cho các thị trường tài chính và tác động xấu đến nền kinh tế “ốm yếu” của khu vực, các nhà lãnh đạo đang phải đối mặt với những rủi ro rõ rệt hơn bao giờ hết.
Không thể nhanh chóng khắc phục
Người dân châu Âu đã chứng kiến hóa đơn tiêu thụ năng lượng và giá lương thực tăng phi mã vì cuộc xung đột hiện nay ở Ukraine.
Theo tổ chức tư vấn Bruegel ở Brussels, mặc dù giá khí đốt tự nhiên đã giảm từ mức cao kỷ lục vào mùa hè cũng như việc các chính phủ phân bổ khoản cứu trợ năng lượng 576 tỷ euro cho các hộ gia đình và doanh nghiệp kể từ tháng 9/2021, nhưng điều đó vẫn không đủ đối với một số người biểu tình.
Giá năng lượng đã đẩy tỷ lệ lạm phát ở 19 quốc gia trong khu vực đồng tiền chung Eurozone lên mức kỷ lục 9,9%, khiến nhiều hàng hóa nhu yếu phẩm nằm ngoài khả năng chi trả của người dân. Họ không có lựa chọn nào khác ngoài cách xuống đường phản đối.
Bác sĩ Rachid Ouchem, một trong số hơn 100.000 người tham gia các cuộc tuần hành tại nhiều thành phố của Pháp những ngày qua cho biết: “Thời nay, mọi người có thể sử dụng các chiến thuật gây áp lực để được tăng lương”.
Hàng nghìn người tham gia cuộc tuần hành đòi tăng lương tại Rennes, Pháp, ngày 18/10. Ảnh: AFP/TTXVN
Theo công ty tư vấn rủi ro Verisk Maplecroft, hậu quả từ cuộc chiến tranh ở Ukraine đã làm tăng mạnh nguy cơ bất ổn dân sự ở châu Âu.
Các nhà lãnh đạo châu Âu đã ủng hộ mạnh mẽ Chính phủ Ukraine, gửi vũ khí cho nước này và cam kết từ bỏ nguồn khí đốt tự nhiên giá rẻ của Nga. Thế nhưng quá trình chuyển đổi trên không hề dễ dàng và có nguy cơ làm xói mòn sự ủng hộ của công chúng.
Nhà phân tích Torbjorn Soltvedt tại Verisk Maplecroft cho rằng: “Không có cách để nhanh chóng khắc phục cuộc khủng hoảng năng lượng. Lạm phát dường như sẽ còn tồi tệ hơn trong năm tới”.
Cảnh báo tình trạng bất ổn vào mùa đông
Tại Pháp, nơi lạm phát đang ở mức 6,2%, thấp nhất trong 19 quốc gia khu vực đồng euro, công nhân ngành đường sắt và vận tải, giáo viên trung học và nhân viên bệnh viện công đã tham gia lời kêu gọi đình công yêu cầu tăng lương của một liên đoàn ngành dầu mỏ, cũng như phản đối sự can thiệp của chính phủ.
Tại Romania, hàng ngàn người dân đã xuống đường biểu tình ở thủ đô Bucharest để phản đối giá cả năng lượng, thực phẩm và các nhu yếu phẩm khác. Các nhà tổ chức hoạt động này cho rằng tình trạng chi phí đắt đỏ đang khiến hàng triệu người lao động rơi vào cảnh nghèo đói.
Tại Séc, các đám đông tuần hành ở thủ đô Praha vào tháng trước đã yêu cầu chính phủ từ chức, đồng thời chỉ trích việc nước này ủng hộ các lệnh trừng phạt của Liên minh châu Âu (EU) đối với Nga.
Họ cũng chỉ trích chính phủ không nỗ lực hỗ trợ các hộ gia đình và doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi chi phí năng lượng.
Trong khi người biểu tình đã lên kế hoạch về một buổi tuần hành khác ở Praha vào tuần tới, phong trào này cho đến nay vẫn chưa gây tác động đến giới chính trị, với việc liên minh cầm quyền của đất nước này giành được một phần ba số ghế tại Thượng viện trong cuộc bầu cử tháng 10 mới đây.
Nhân viên đường sắt, y tá, công nhân bến cảng, luật sư và những người lao động khác ở Anh đã tổ chức một loạt cuộc đình công trong những tháng gần đây, yêu cầu tăng lương phù hợp với tỷ lệ lạm phát đang ở mức cao nhất trong 4 thập kỷ là 10,1%.
Kế hoạch kích thích kinh tế thất bại của bà Lizz Truss – gồm việc cắt giảm thuế và viện trợ hàng chục tỷ USD hóa đơn năng lượng cho các hộ gia đình và doanh nghiệp mà không có kế hoạch chi trả rõ ràng – đã minh họa cho những rắc rối mà các chính phủ đang mắc phải.
Cho đến nay, nhu cầu tiêu thụ khí đốt để sưởi ấm nhà cửa vẫn ít hơn so với các tháng 10 thường lệ ở châu Âu. Tuy nhiên, nhà phân tích Torbjorn Soltvedt cảnh báo rằng khi nguồn cung cấp khí đốt của châu lục này giảm mạnh vào mùa đông sắp tới do lệnh cấm nhập khẩu từ Nga có hiệu lực, EU nhiều khả năng phải chứng kiến tình trạng rủi ro dân sự và bất ổn của chính trị gia tăng hơn nữa.
Yếu tố nào có thể làm thay đổi cục diện cuộc chạy đua giành khí đốt toàn cầu?
Tình hình nguồn dự trữ khí đốt tại châu Âu và châu Á hiện khá ổn, tuy nhiên nếu một mùa đông lạnh giá bất ngờ ập đến, cuộc chiến khí đốt toàn cầu sẽ có thay đổi bước ngoặt.
Câu hỏi liệu thế giới đã có đủ khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) hay chưa hiện đang khiến cho các nước Bắc Bán cầu cảm thấy lo lắng khi mà họ chuẩn bị bước vào mùa đông đầu tiên tính từ khi căng thẳng Nga – Ukraine leo thang gây ra nhiều xáo trộn trên thị trường năng lượng toàn cầu.
Theo nội dung bài báo mới đây được Nikkei đăng tải, nhiều nước châu Á đang cảm thấy được cú sốc từ cuộc chiến kinh tế giữa Nga và châu Âu liên quan đến vấn đề khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).
Các biện pháp hạn chế của Moscow với nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) sang châu Âu thông qua hệ thống đường ống và việc phương Tây quyết tâm chấm dứt sử dụng nguồn nhiên liệu từ Nga đã khiến nhiều người băn khoăn về triển vọng nhu cầu với khí đốt tự nhiên, loại nhiên liệu vốn được bán và vận chuyển trên khắp toàn cầu.
Các nước châu Á vốn thường giữ vai trò bên mua LNG lớn nhất đã gia tăng các nỗ lực nhằm đảm bảo nguồn cung cho mùa đông và cả sau đó nữa khi mà việc châu Âu nổi lên như bên mua khí đốt lớn hơn đã ảnh hưởng đến thị trường.
Theo công bố của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vào tuần này, so với cùng kỳ năm trước, lượng nhập khẩu LNG của châu Âu tăng đến 65% trong 8 tháng đầu của năm 2022. Nhu cầu của châu Âu tăng cao do việc châu Âu phải tính đến việc đảm bảo nguồn cung cho mùa đông. Lượng tồn kho LNG của châu Âu đứng ở mức khoảng 87% khả năng lưu trữ, theo tính toán của IEA.
Châu Âu hiện đang hướng đến mục tiêu giảm tự nguyện 15% nhu cầu khí đốt so với mức tiêu thụ trung bình của 5 năm gần nhất trong giai đoạn từ tháng 8 đến hết tháng 3/2022. Tuy nhiên, theo chuyên gia tư vấn về thị trường hàng hóa tại quỹ Market Risk Advisory, ông Naohiro Niimura, vấn đề ở đây là châu Âu sẽ cắt giảm nhu cầu như thế nào và thời tiết sẽ ra sao.
Châu Âu đã hưởng lợi từ việc nhu cầu ở nhiều nơi khác đi xuống. Trưởng bộ phận kinh doanh khí đốt tại Viện Kinh tế Năng lượng Nhật (IEEJ), ông Hiroshi Hashimoto, khẳng định việc châu Á giảm nhập khẩu LNG trong nửa đầu năm 2022 đã giúp cho châu Âu có thể tiếp cận được thêm nguồn cung.
Còn theo chuyên gia tại S&P Global Platts, giá LNG giao ngay tại khu vực Đông Bắc Á trong tháng 8/2022 đã tăng vọt lên ngưỡng cao chưa từng thấy. Tuy nhiên từ đó đến nay giá đã giảm đến hơn nửa.
Khi mà giá LNG tăng vọt, Trung Quốc – nước nhập khẩu khí đốt LNG lớn nhất thế giới, đã giảm nhập khẩu và thay vào đó tăng mua khí đốt cũng như than đá nội địa, đồng thời nhập khẩu khí đốt thông qua hệ thống đường ống. Việc kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chững lại và chính sách không COVID-19 cũng làm suy giảm nhu cầu.
“Nhu cầu LNG sẽ tăng trong mùa đông, tuy nhiên Trung Quốc vẫn đủ khí đốt với các hợp đồng LNG đã ký kết và nhiều khả năng sẽ không cần đến nguồn cung từ thị trường LNG giao ngay, trừ khi mùa đông quá lạnh”, phó chủ tịch phụ trách khí đốt và LNG tại Wood Mackenzie – ông Massimo Di Odoardo phân tích.
Dự trữ LNG tại châu Á dường như khá ổn. Tính đến tháng 6/2022, dự trữ LNG tại Nhật và Hàn Quốc ở mức khoảng 8%, cao hơn ngưỡng trung bình của 5 năm gần nhất. Viện Kinh tế Năng lượng Hàn Quốc vào tháng này cho biết công ty khí đốt quốc gia Hàn Quốc sẽ đảm bảo được 90% nguồn cung LNG trước thời điểm tháng sau.
Theo Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật, dự trữ LNG của Nhật ước tính ở mức khoảng 2,5 triệu tấn tính đến ngày 16/10/2022, cao hơn ngưỡng trung bình 5 năm là 1,8 triệu tấn.
Theo các chuyên gia phân tích, sẽ khó xảy ra kịch bản những nước nhập khẩu khí đốt sẽ nhanh chóng thiếu nguồn cung, tuy nhiên nếu mùa đông trở nên lạnh bất ngờ, mọi chuyện sẽ có thể thay đổi.
Tại Nhật, nội các nước này trong tháng vừa qua đã chấp thuận thay đổi luật cho phép doanh nghiệp nhà nước Jogmec đảm bảo nguồn cung khí đốt thay cho nhiều doanh nghiệp tư nhân. Tại Hàn Quốc vào tháng trước, chính phủ đã có cuộc họp với các doanh nghiệp khí đốt để có thể bàn đến vấn đề nguồn cung cho mùa đông. Cũng theo Korean Gas, cho đến nay họ không thấy khó khăn gì với việc nhập khẩu LNG. Tuy nhiên doanh nghiệp này cũng đang tính đến nguồn cung bổ sung cho mùa đông và theo dõi sát sao diễn biến trên thị trường thế giới.
