MBAz.net – Trong bối cảnh chung của khu vực, hai yếu tố chính giúp ngành dược Việt Nam duy trì tăng trưởng kép 8% trong dài hạn: Xu hướng nhân khẩu học và thu nhập bình quân tăng cao…
Chứng khoán Rồng Việt vừa có báo cáo đánh giá triển vọng ngành dược phẩm Việt Nam với điểm nhấn phát triển mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng kép khoảng 10% mỗi năm trong giai đoạn 2020 – 2023.
Tốc độ tăng trưởng nhanh trong giai đoạn bùng phát của dịch COVID – 19, khi người dân chi tiêu nhiều hơn cho các nhóm sản phẩm về hô hấp và miễn dịch. Đà tăng trưởng có sự chậm lại trong năm 2023 khi dịch bệnh đi qua, quy mô toàn ngành đạt 8,5 tỷ USD tăng 6%, theo IQVIA.
Trong đó: Doanh thu trên kênh ETC (bệnh viện) đạt 3,4 tỷ USD tăng 18%, chiếm 40% quy mô thị trường. Bước tăng trưởng mạnh mẽ nhờ được hưởng lợi từ chính sách hỗ trợ của Chính phủ thông qua Luật khám, chữa bệnh sửa đổi số 15/2023/QH15, nghị quyết số 80/2023/QH15 về việc gia hạn số đăng ký thuốc, Thông tư số 06/2023/TTBYT về việc tháo gỡ khó khăn trong việc đấu thầu thuốc tại cơ sở công lập.
Doanh thu trên kênh OTC đạt 5,1 tỷ USD giảm 1%, thị phần bị thu hẹp, chiếm tỷ trọng 60% quy mô thị trường. Kênh OTC tăng trưởng âm khi đã đi qua giai đoạn dịch bệnh. Đồng thời, người dân quay trở lại bệnh viện làm giảm nhu cầu mua các sản phẩm thuốc trên kênh bán lẻ.
Theo IQVIA, tổng chi tiêu dành cho dược phẩm toàn cầu được dự báo tăng trưởng kép từ 3 – 6% trong giai đoạn từ 2023 – 2027, ước tính sẽ đạt 1,9 nghìn tỷ USD vào năm 2027. Sau giai đoạn biến động mạnh do đại dịch gây ra từ năm 2020 – 2022, tốc độ tăng trưởng nhìn chung sẽ chững lại và quay trở lại quỹ đạo ổn định kể từ năm 2024. Tuy nhiên, các khu vực trên thế giới đang phát triển theo các xu hướng khác nhau.
Tại quốc gia đã phát triển như Mỹ, quy mô thị trường tại đây gần như đi ngang với dự báo tăng trưởng kép chỉ từ -1% – 2%, do tác động của việc hết hạn bằng sáng chế dẫn đến sự cạnh tranh giữa thuốc biệt dược gốc và thuốc tương đương sinh học.
Trong khi đó, các quốc gia tại khu vực đang phát triển như Nam Mỹ, Châu Á – Thái Bình Dương (không bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ), Trung Đông được kỳ vọng tăng trưởng nhanh, bởi xu hướng già hóa dân số và sự chuyển đổi sang các sản phẩm thuốc đắt tiền khi thu nhập tăng lên.
Trong bối cảnh chung của khu vực, hai yếu tố chính giúp ngành dược Việt Nam duy trì tăng trưởng kép 8% trong dài hạn: Xu hướng nhân khẩu học tạo điều kiện thuận lợi cho ngành dược phẩm trong dài hạn. Đối với người cao tuổi, các vấn đề về sức khỏe sẽ xuất hiện nhiều và nhu cầu sử dụng các sản phẩm thuốc sẽ cao hơn đối với người ở độ tuổi lao động. Đối với các quốc gia đã phát triển, chi tiêu dành cho dược phẩm ở Mỹ chiếm tỷ trọng 18% GDP và khoảng 10% GDP ở khu vực Châu Âu.
Theo Tổng cục thống kê, số người trên 60 tuổi khoảng 13 triệu người tương đương với 13,17% tổng dân số Việt Nam vào năm 2022. Con số này được dự báo sẽ tăng lên 29,22 triệu người, chiếm 25,35% tổng dân số Việt Nam vào năm 2050.
Người dân đang chi tiêu nhiều hơn dành cho dược phẩm nhờ thu nhập bình quân tăng lên. Fitch Solutions dự báo chi tiêu bình quân đầu người dành cho dược phẩm có xu hướng tăng lên từ mức 1,46 triệu đồng của năm 2021 lên 2,12 triệu đồng vào năm 2026F, tương đương với mức tăng trưởng kép +7,8% trong vòng 5 năm tới, chiếm tỷ trọng trung bình 5% thu nhập bình quân đầu người mỗi năm.
Trong môi trường chính sách thuận lợi, VDSC cho rằng kênh ETC sẽ tiếp tục là động lực tăng trưởng chính của ngành dược trong năm 2024.
Mặc dù giá trị trúng thầu trong hai tháng đầu năm chỉ đạt 17 nghìn tỷ đồng (-14%) do mức nền cao của cùng kỳ, tuy nhiên sự sụt giảm chủ yếu đến từ thuốc biệt dược gốc với giá trị là 1.540 tỷ đồng (-83%), vốn là nhóm thuốc được
nhập khẩu từ nước ngoài.
Dựa vào chính sách ưu tiên sử dụng thuốc generic thay vì biệt dược gốc nhằm giảm giá thành, giảm gánh nặng kinh tế cho quỹ BHYT, giá trị trúng thầu tại các nhóm từ 2 – 4 đạt 8 nghìn tỷ đồng (+50%) với tỷ trọng thuốc nội địa lên tới 87% (+5pps). Đây được xem như chỉ báo sớm về xu hướng tăng trưởng của các công ty dược nội địa.
Mặt khác, kênh OTC dự kiến sẽ tăng trưởng ổn định tương đương với mức tăng trưởng chung của ngành khoảng 7-8% nhờ hệ thống phân phối rộng lớn của các chuỗi cửa hàng thuốc bán lẻ và hơn 62.000 nhà thuốc truyền thống thói quen mua thuốc tại các cửa hàng bán lẻ thay vì đến bệnh viện của phần đông người dân.
Ưu đãi từ hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (FTA)
Với việc kí kết hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, doanh nghiệp dược trong nước có cơ hội xuất khẩu ra các nước trong khu vực và trên thế giới, củng cố mạng lưới phân phối. Ngoài ra, các FTA giúp ngành dược Việt Nam tăng khả năng tiếp cận vốn, phát triển công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Động lực tăng trưởng dược phẩm Việt Nam lớn nhất là ưu đãi về thuế quan từ các hiệp định EVFTA,… nhằm tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu.
Đồng thời, các FTA thúc đẩy việc chia sẻ kiến thức và công nghệ, cũng như đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu và phát triển giữa các nước. Điều này giúp ngành dược Việt Nam thúc đẩy quan hệ với các đối tác trên toàn cầu để cải thiện và phát triển sản phẩm đạt tiêu chuẩn cao.
Chính sách hỗ trợ đầu tư, ưu đãi về thuế của Chính phủ
Các hoạt động sản xuất thuốc và các sinh phẩm thuốc dược phẩm, y học cổ truyền… đều là những lĩnh vực đặc biệt được khuyến khích đầu tư và được hưởng mức hỗ trợ cao nhất.
Chính phủ thông qua sửa đổi Luật Dược với các chính sách như tăng cường cung ứng đủ, kịp thời thuốc, nâng cao xuất nhập khẩu thuốc và nguyên liệu làm thuốc,… Điều này giúp chủ động trong phân phối thuốc, tạo điều kiện kinh doanh thuận lợi nhằm đáp ứng hội nhập quốc tế.
Xu hướng đổi mới ngành dược Việt Nam trong năm 2024
Xu hướng đổi mới áp dụng công nghệ
Việt Nam chú trọng ứng dụng công nghệ để tăng tốc, nâng cao quá trình nghiên cứu và phát triển thuốc. Nhờ đó, giảm thời gian và chi phí cần thiết để sản xuất thuốc mới, đặc biệt trong việc đáp ứng nhu cầu y tế ngày càng cao.
Ngoài ra, công nghệ còn được tăng cường trong kênh phân phối dược phẩm online qua các app bán hàng và trang thương mại điện tử. Hoạt động này được nhiều “ông lớn” như Long Châu, Pharmacity,… ứng dụng hiệu quả trong tiếp cận khách hàng và tăng hiệu suất kinh doanh.
Tuy nhiên, thuốc là mặt hàng liên quan trực tiếp đến sức khoẻ, do đó doanh nghiệp tham gia xu hướng này cần đáp ứng đủ các điều kiện kinh doanh dược. Việc này nhằm đảm bảo lợi ích cho cả doanh nghiệp và người tiêu dùng, đồng thời duy trì sự phát triển bền vững của ngành dược Việt Nam.
Công nghệ trở thành xu hướng tất yếu trong đổi mới ngành dược phẩm
Xu hướng chuyển đổi xanh và phát triển bền vững
Chuyển đổi xanh và phát triển bền vững tác động đến doanh nghiệp dược phẩm trong việc sản xuất, cung ứng và mối quan hệ xã hội.
Một số doanh nghiệp dược phẩm Việt Nam đã bắt đầu thực hiện phát triển bền vững sản xuất và kinh doanh như tăng cường sử dụng nguồn năng lượng tái tạo, giảm lượng khí thải carbon vào môi trường,…
Ngoài ra, doanh nghiệp dược cũng tăng cường triển khai hoạt động nâng cao trách nhiệm xã hội với cộng đồng như tư vấn và cấp phát thuốc miễn phí, hỗ trợ viện phí cho người hoàn cảnh khó khăn.
Việc áp dụng xu hướng xanh và phát triển bền vững, cung cấp cho các công ty dược phẩm lợi thế cạnh tranh về mặt kinh tế và xã hội so với các đối thủ khác.
Chuyển đổi xanh và bền vững là lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp dược phẩm
Công bố Top 10 Doanh nghiệp Đổi mới, Sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả năm 2024 ngành dược
Đây là những doanh nghiệp có tiềm năng và hiệu quả kinh doanh tốt nhờ tăng cường áp dụng và đẩy mạnh đổi mới, sáng tạo, cách tân.
Chương trình nhằm nâng cao nhận thức và tôn vinh tầm quan trọng của đổi mới, sáng tạo, cách tân trong phát triển đất nước và doanh nghiệp.
Danh sách VIE 10 ngành Dược và phương pháp nghiên cứu
.jpg "Triển vọng ngành dược: Tăng trưởng kép 8% trong dài hạn nhờ xu hướng già hóa dân số 6") |
Trong khi doanh thu phân phối qua kênh OTC của nhiều doanh nghiệp dược phẩm tăng trưởng thấp, thậm chí sụt giảm thì sự phục hồi của kênh phân phối thuốc qua đấu thầu tại các bệnh viện và các sở y tế (kênh ETC) đã trở thành động lực tăng trưởng cho các doanh nghiệp trong ngành.
Doanh thu trên kênh ETC (bệnh viện) đạt 3,4 tỷ USD tăng 18%, chiếm 40% quy mô thị trường. Có sự tăng cường đầu tư từ các công ty dược phẩm nước ngoài vào thị trường Việt Nam, cũng như sự tăng cường đầu tư từ các doanh nghiệp trong nước. Bên cạnh đó ngành dược Việt Nam đã tiếp tục đa dạng hóa sản phẩm, từ thuốc thông thường đến các sản phẩm dược phẩm chăm sóc sức khỏe cá nhân và sản phẩm dành cho người già.
 |
Một số doanh nghiệp dược điển hình trong VIE10 đã đạt được thành tựu đáng kể trong hiệu quả sản xuất kinh doanh năm 2023 có thể kể đến như: Imexpharm ghi nhận doanh thu thuần đạt 1.994 tỷ đồng, tăng 21% so với năm 2022; lợi nhuận sau thuế gần 300 tỷ đồng, tăng 35%. Công ty CP Dược – Trang thiết bị y tế Bình Định (Bidiphar), theo báo cáo tài chính vừa công bố, lợi nhuận sau thuế năm 2023 cao kỷ lục, đạt 269,3 tỷ đồng, tăng 10,6% so với năm 2022. Chuỗi nhà thuốc Long Châu tăng trưởng hơn 60%, đem về doanh thu gần 16.000 tỷ đồng.
Trong môi trường chính sách thuận lợi, kênh ETC sẽ tiếp tục là động lực tăng trưởng chính của ngành dược trong năm 2024. Kênh OTC dự kiến sẽ tăng trưởng ổn định tương đương với mức tăng trưởng chung của ngành khoảng 7% nhờ hệ thống phân phối rộng lớn của các chuỗi cửa hàng thuốc bán lẻ và hơn 62.000 nhà thuốc truyền thống thói quen mua thuốc tại các cửa hàng bán lẻ thay vì đến bệnh viện của phần đông người dân. Giá trị ngành dược phẩm năm 2024 dự báo đạt 7.89 tỷ USD (tăng trưởng 9.1% so với cùng kỳ). Trong đó, kênh ETC tăng trưởng mạnh hơn OTC nhờ sự bao phủ bảo hiểm toàn dân đã đạt 93%.
Tương lai ngành dược Việt Nam: Cách tân để thắng
Trong chiến lược Quốc gia phát triển ngành dược, Việt Nam phấn đấu phát triển nền công nghiệp dược trong nước đạt cấp độ 4 – cấp độ cao nhất, theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới. Với mục tiêu đó, Việt Nam đang chú trọng nâng cao năng lực nghiên cứu và ứng dụng công nghệ sản xuất thuốc mới, đẩy mạnh phát triển dược lâm sàng, tăng cường giám sát sử dụng thuốc an toàn, hợp lý… hướng tới trở thành trung tâm khoa học, đổi mới sáng tạo y tế mới trong khu vực.
Theo các nghiên cứu về đổi mới sáng tạo và cách tân, có 4 loại hình đổi mới sáng tạo là Đổi mới sáng tạo đột phá, Đổi mới sáng tạo bền vững, Đổi mới sáng tạo gián đoạn và Nghiên cứu cơ bản tuỳ theo tính chất đặc thù của từng loại hình. Trong khảo sát các doanh nghiệp dược trong VIE10 tháng 4 của Viet Research cho thấy, hơn 70% các doanh nghiệp dược trong VIE10 đã và đang tiến hành Đổi mới sáng tạo bền vững. Loại hình đổi mới sáng tạo này được đặc trưng bởi việc xây dựng lộ trình chiến lược hướng tầm nhìn dài hạn với ngân sách phân bổ hàng năm cho các hoạt động R&D, tập trung vào đổi mới quy trình sản xuất kinh doanh, sản phẩm, quản trị và nhân sự.
Đón đầu triển vọng tăng trưởng của kênh ETC, một loạt các doanh nghiệp dược trong VIE10 đã chủ động đầu tư nâng cấp hạ tầng sản xuất kinh doanh trong chiến lược đổi mới sáng tạo cách tân dài hạn như Dược Hậu Giang, Imexpharm, Bidiphar, Traphaco, Dược phẩm Cửu Long… đã mạnh tay đầu tư/lên kế hoạch đầu tư vào các dây chuyền sản xuất thuốc đạt tiêu chuẩn cao như EU-GMP hoặc tương đương để sản phẩm đủ khả năng tham gia đấu thầu tại các phân khúc thuộc nhóm đầu..
Trong bối cảnh năng động của ngành dược phẩm, sự đổi mới luôn là động lực, thúc đẩy những tiến bộ trong nghiên cứu, phát triển và chăm sóc bệnh nhân. Trong nghiên cứu về đổi mới cách tân và phát triển của Viet Research trong ngành dược phẩm cho thấy nổi lên top 3 xu hướng đột phá về đổi mới sáng tạo cách tân trong ngành dược phẩm. Từ việc tích hợp trí tuệ nhân tạo đến cuộc cách mạng về phân tích, tiếp thị và quản lý chuỗi cung ứng, những xu hướng này không chỉ thay đổi cách thức hoạt động của các công ty dược phẩm mà còn hứa hẹn những đột phá giúp cải thiện kết quả chăm sóc sức khỏe cho toàn dân.
 |
Tương lai của ngành dược, thiết bị y tế và chăm sóc sức khỏe đang được viết nên bởi AI tạo sinh, thúc đẩy sự đổi mới và hiểu biết sâu sắc. Việc tích hợp trí tuệ nhân tạo, mở rộng tiếp thị kỹ thuật số và áp dụng công nghệ đám mây không chỉ là xu hướng; mà còn là những trụ cột để ngành dược phẩm xây dựng một tương lai hiệu quả hơn, dễ tiếp cận hơn và lấy bệnh nhân làm trung tâm. Bằng cách khai thác những công nghệ này, các công ty dược phẩm có thể tăng tốc quá trình nghiên cứu thuốc, tăng cường chăm sóc bệnh nhân và đảm bảo tính toàn vẹn trong chuỗi cung ứng của mình.
Dược quý 1: Rơi từ nền cao
Trong quý 1, phần lớn các doanh nghiệp ngành dược đều ghi nhận lợi nhuận sụt giảm so với cùng kỳ. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng 2023 là thời điểm nhiều doanh nghiệp dược đạt lợi nhuận kỷ lục. Trước mức nền quá cao, nhiều doanh nghiệp đã không thể duy trì được phong độ.
Thống kê từ VietstockFinance, trong 33 doanh nghiệp ngành dược công bố BCTC quý 1, chỉ 12 cái tên đạt lợi nhuận tăng (gồm 1 doanh nghiệp chuyển lỗ thành lãi). Các trường hợp sụt giảm lên tới 20 đơn vị, cùng 1 doanh nghiệp phải báo lỗ.
|
Kết quả kinh doanh của nhóm dược trong quý 1/2024
|
Rất nhiều cái tên lớn trong ngành phải đón nhận kết quả giảm mạnh so với cùng kỳ. Dược Hậu Giang (HOSE: DHG) là một ví dụ. Sau năm lãi kỷ lục ngàn tỷ, DHG bước qua quý 1/2024 với lợi nhuận nhiều nhất ngành là 222 tỷ đồng, nhưng giảm 38% so với cùng kỳ. Doanh nghiệp giải thích, việc giá vốn đội lên tới 21% đã kéo lãi gộp đi xuống. Cùng với đó, nhà máy Betalactam mới đi vào hoạt động cũng làm tăng chi phí, qua đó kéo kết quả quý 1 xuống sâu hơn.
| Dược Hậu Giang đón nhận kết quả giảm sút vì giá vốn đội lên cao | ||
Tương tự, Dược Việt Nam (UPCoM: DVN) với khoản lợi nhuận cao thứ 2 lịch sử vào năm 2023, nay cũng phải đón kết quả giảm sút. Kết thúc quý 1, DVN lãi ròng 81 tỷ đồng, thấp hơn cùng kỳ 18%. Hay Dược Bình Định (HOSE: DBD) ghi nhận lợi nhuận giảm nhẹ 2%, còn 67 tỷ đồng, trong khi năm 2023 cũng lãi kỷ lục.
Imexpharm (HOSE: IMP) cũng không nằm ngoài xu hướng khi giảm lãi 20% sau năm phá kỷ lục lợi nhuận, còn 62 tỷ đồng tại quý 1/2024. Giải trình từ phía IMP nêu yếu tố tăng giá nguyên liệu đầu vào là một trong những nguyên nhân kéo lùi kết quả kinh doanh. Bên cạnh đó là tình hình cạnh tranh trên thị trường và việc nhà máy IMP4 đi vào hoạt động (từ quý 3/2023) khiến chi phí khấu hao và vận hành gia tăng. Traphaco (HOSE: TRA) cũng đi lùi 32%, lợi nhuận đạt 54 tỷ đồng.
| IMP cũng đi lùi sau năm lãi kỷ lục | ||
Vẫn có những trường hợp ngược dòng xu hướng, báo lãi tăng mạnh trong kỳ. Ví dụ như Mekophar (UPCoM: MKP) lãi gấp 3 lần cùng kỳ, đạt hơn 14 tỷ đồng, nhờ đẩy mạnh thị trường làm tăng doanh thu, và tối ưu công tác tiếp thị, vận chuyển để giảm thiểu chi phí. Tuy nhiên, Doanh nghiệp chỉ lãi 25 tỷ đồng trong năm 2023, thấp hơn năm trước khoảng 40%.
Một trường hợp lãi “đậm” khác là Dược Trung ương Mediplantex (HNX: MED), thu lời gấp 4 lần cùng kỳ, đạt gần 4 tỷ đồng. Giống như MKP, phía Doanh nghiệp cho rằng, mức tăng này là do hướng kinh doanh thay đổi làm tăng doanh thu, đồng thời tiết giảm được nhiều mảng chi phí. Tuy vậy, mức nền năm trước của MED cũng không quá cao, dù lãi gần gấp 2 cùng kỳ nhưng vẫn thua xa thời điểm 2017-2020.
Với FRT, chuỗi nhà thuốc Long Châu có đóng góp quan trọng để Doanh nghiệp chuyển mình báo lãi, từ lỗ 5.1 tỷ đồng tại quý 1/2023 sang lãi gần 39 tỷ đồng vào quý 1/2024. Trong đó, Long Châu mang về doanh thu 5,534 tỷ đồng (đóng góp 61%), tăng trưởng 68%, tương đương 1.2 tỷ đồng/nhà thuốc/tháng. Cuối quý 1, FRT có 1,587 nhà thuốc Long Châu, tăng 90 nhà thuốc so với đầu năm 2024 và định hướng đạt 1,900 nhà thuốc vào thời điểm cuối năm.
| FRT chuyển lỗ thành lãi với đóng góp quan trọng từ chuỗi Long Châu | ||
Cái tên thua lỗ duy nhất trong kỳ là Dược phẩm Trung ương 2 (UPCoM: DP2). Tuy nhiên, Doanh nghiệp thực chất đã giảm lỗ còn 1.4 tỷ đồng (cùng kỳ lỗ 3.1 tỷ đồng), nhờ tiết kiệm chi phí và giảm được lãi vay ngân hàng.
Còn nhiều triển vọng
Nhiều chuyên gia dự báo ngành dược Việt Nam có nhiều triển vọng tích cực. Theo IQVIA – một trong những đơn vị ngành dược nắm số liệu ngành lớn nhất thế giới, tăng trưởng ngành được được dự báo có tốc độ CAGR 6-8% trong giai đoạn 2023-2028.
Động lực cho sự tăng trưởng này là 3 yếu tố. Đầu tiên, nhu cầu dược phẩm và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe đang tăng cao, do Việt Nam có quy mô dân số lớn, tốc độ già hóa tăng, kéo theo nhu cầu chăm sóc, điều trị dược phẩm của người dân tăng mạnh.
Thứ 2, chính sách hỗ trợ ngành dược của Chính phủ đang hết sức hỗ trợ. Chiến lược quốc gia phát triển ngành dược Việt Nam giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045 được phê duyệt đã vạch ra định hướng rõ ràng cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của các doanh nghiệp.
Ngoài ra, quá trình hội nhập quốc tế đang tạo điều kiện rộng mở để nhóm ngành dược mở rộng ra các thị trường nước ngoài. Với Hiệp định thương mại tự do FTA, ngành dược được mở rộng mạng lưới phân phối, gia tăng độ phủ thương hiệu, để tăng cường hợp tác quốc tế.
