Thị trường chứng khoán Mỹ ngày 30/9 chìm trong sắc đỏ, khép lại một tuần, một tháng cũng như một quý đầy đau đớn đối với nhà đầu tư. S&P 500 rơi xuống đáy mới trong gần hai năm, Dow Jones thủng mốc 29.000 điểm.
Chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones giảm 500 điểm, tương đương 1,71%, và đóng cửa ở 28.725,5 điểm. Đây là lần đầu tiên chỉ số gồm 30 cổ phiếu blue chip này đóng cửa dưới ngưỡng 29.000 kể từ tháng 11/2020. Chỉ số Nasdaq Composite và S&P 500 cùng giảm 1,51% xuống còn lần lượt 10.575,6 điểm và 3.585,6 điểm.
Tính chung cả tuần qua, S&P 500 và Dow Jones đều mất 2,9% còn Nasdaq sụt 2,7%.
Xét trong cả tháng 9, cả ba chỉ số đều thiệt hại nặng nề. S&P 500 lao dốc 9,3% và đánh dấu tháng tồi tệ nhất kể từ tháng 3/2020 khi COVID-19 mới đổ bộ vào Mỹ. Biểu đồ bên dưới cho thấy Dow Jones cũng mất tới 8,8%. Nasdaq sụt 10,5% do cổ phiếu công nghệ cắm đầu khi lợi suất trái phiếu lên cao.
Tính cả quý III, S&P 500 giảm 5,3%, Nasdaq và Dow Jones đi xuống lần lượt 4,1% và 6,7%. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2009 S&P 500 và Nasdaq giảm ba quý liên tiếp. Dow Jones cũng vừa ghi nhận quý sa sút thứ 3 liên tục đầu tiên kể từ 2015.
CNBC dẫn lời ông Zachary Hill, Giám đốc quản lý danh mục tại Horizon Investments, nhận xét: “Cả thị trường cổ phiếu lẫn trái phiếu đều gặp quá nhiều khó khăn. Đây là điều chúng tôi đã dự báo trước vì quan điểm của chúng tôi là Fed sẽ phải giữ lãi suất ở mức cao hơn trong thời gian dài hơn, và thị trường cũng đang dần công nhận quan điểm này”.
“Trong ngắn hạn, thị trường nhiều khả năng sẽ tiếp tục biến động với xu hướng chủ đạo là đi xuống khi mùa công bố kết quả kinh doanh quý III bắt đầu”, ông Hill nói.
Lạm phát vẫn cao
Số liệu do Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA) công bố sáng 30/9 cho thấy chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) tháng 8 tăng 0,3% so với tháng liền trước. Nếu không kể giá năng lượng và lương thực, chỉ số PCE lõi (core) tăng 0,6% so với tháng 7, cao hơn mức 0,5% mà các nhà kinh tế của Dow Jones dự báo.
So với cùng kỳ năm ngoái, PCE tăng 6,4% còn core PCE tăng 5%. Các quan chức của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đặc biệt ưa thích số liệu lạm phát tính theo core PCE (đã loại bỏ giá lương thực và năng lượng nhiều biến động) khi hoạch định chính sách tiền tệ.
Việc lạm phát PCE tháng 8 cao hơn kỳ vọng và lớn gấp nhiều lần mức mục tiêu dài hạn 2%/năm của Fed cho thấy ngân hàng trung ương Mỹ có thể phải tiếp tục nâng mạnh lãi suất để kìm hãm đà tăng của giá cả.
Bà Lael Brainard, Phó Chủ tịch Fed, ngày 30/9 nhấn mạnh quyết tâm hạ nhiệt lạm phát và khẳng định Fed sẽ tránh việc kết thúc quá sớm chính sách tiền tệ thắt chặt.
“Chính sách tiền tệ sẽ phải thắt chặt trong một khoảng thời gian để nền kinh tế có niềm tin rằng lạm phát đang quay về mức mục tiêu”, bà Lael phát biểu tại New York ngày 30/9. “Vì những lý do đó, chúng tôi quyết tâm sẽ không dừng lại quá sớm”.
“Lạm phát tại Mỹ và các nước khác đang rất cao, và rủi ro có thêm cú sốc lạm phát là không thể bị loại trừ”, Phó Chủ tịch Fed nhận định.
Tỷ phú đầu tư Ken Griffin đã cảnh báo nền kinh tế Mỹ sẽ rơi vào suy thoái vì Cục Dự trữ Liên bang (Fed) phải tiếp tục nâng lãi suất để chế ngự lạm phát. Tỷ phú Stanley Druckenmiller cho rằng Mỹ sẽ suy thoái vào năm 2023.
(Ảnh: CNBC, Đồ họa: Song Ngọc).
Chia sẻ tại một sự kiện do CNBC tổ chức ngày 28/9, tỷ phú Ken Griffin, nhà sáng lập quỹ đầu cơ Citadel, nói: “Mọi người ai cũng thích dự báo suy thoái, và sẽ có một cuộc suy thoái. Vấn đề chỉ là khi nào sẽ xảy ra và nghiêm trọng đến đâu”.
Theo vị tỷ phú này, kinh tế Mỹ có thể rơi vào suy thoái sớm nhất vào năm 2023. Ông Griffin đánh giá chính sách nâng lãi suất là một “công cụ vụng về” để hạ nhiệt nền kinh tế, nhưng thừa nhận rằng Fed có rất ít sự lựa chọn trong cuộc chiến chống lạm phát.
Từ tháng 3 đến nay, Fed đã nâng lãi suất 5 lần liên tiếp, trong đó có ba lần thêm 75 điểm cơ bản (bps) liền nhau. Tổng cộng, ngân hàng trung ương Mỹ đã tăng lãi suất thêm 300 bps trong 6 tháng qua.
Tuy có cái nhìn tăm tối về triển vọng kinh tế Mỹ, ông Griffin cho rằng Fed cần phải kiên trì với chiến dịch thắt chặt tiền tệ. “Chúng ta phải đi tiếp trên con đường đã chọn để đảm bảo rằng chúng ta có thể thiết lập lại kỳ vọng lạm phát”.
Vị tỷ phú nhận định lạm phát tại Mỹ có một phần là do yếu tố tâm lý và Fed không nên để người dân Mỹ nghĩ rằng lạm phát trên 5% là tình trạng bình thường mới.
Thước đo lạm phát ưa thích của Fed đang ở vùng đỉnh 40 năm và cao gấp nhiều lần so với mục tiêu 2%/năm của Fed.
Ngoài ông Griffin, nhiều tên tuổi khác trong ngành tài chính Mỹ cungx cho rằng nền kinh tế sẽ phải chịu đau để kiểm soát được giá cả. Tuần trước, chính Chủ tịch Fed Jerome Powell đã thừa nhận rằng: “Lãi suất lên cao hơn, tăng trưởng chậm lại và thị trường lao động suy yếu sẽ giúp hạ nhiệt lạm phát nhưng đồng thời sẽ gây ra những đau đớn đối với các hộ gia đình và doanh nghiệp”.
“Đây là những cái giá mà chúng ta không may sẽ phải trả để giảm lạm phát. Nếu thất bại trong việc lập lại sự ổn định của giá cả sẽ còn gây ra những nỗi đau khủng khiếp hơn nhiều”.
Cùng ngày 28/9, một tỷ phú đầu tư khác là ông Stanley Druckenmiller còn có cái nhìn tiêu cực hơn: “Chúng ta đang gặp rắc rối nghiêm trọng”, đồng thời cho rằng ông sẽ “sốc nặng” nếu kinh tế Mỹ không suy thoái vào năm sau.
“Kịch bản trung tâm của chúng tôi là nền kinh tế sẽ hạ cánh cứng trước khi kết thúc năm 2023”, ông Druckenmiller nói. “Tôi sẽ sốc nặng nếu chúng ta không suy thoái vào năm 2023. Tôi không biết thời điểm chính xác nhưng chắc chắn là trong năm 2023. Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu đợt suy thoái này nghiêm trọng hơn bình thường”.
(Ảnh: Bloomberg, Đồ họa: Song Ngọc).
Tỷ phú này tin rằng chính sách nới lỏng định lượng hào phóng và lãi suất gần 0 trong một thập kỷ qua đã tạo ra một bong bóng tài sản. “Mọi nhân tố từng tạo ra một thị trường giá lên giờ đây không chỉ đã chấm dứt mà còn đảo chiều hàng loạt. Chúng ta đang gặp vấn đề nghiêm trọng”.
Nhà đầu tư 69 tuổi Druckenmiller cho rằng Fed đã phạm sai lầm lớn khi nhận định lạm phát chỉ là tạm thời và do các yếu tố chuỗi cung ứng và nhu cầu gắn liền với đại dịch.
Việc giá cả tăng phi mã trong một năm qua có một phần nguyên nhân quan trọng là các chính sách tài khóa và tiền tệ dễ dãi mà Mỹ tung ra nhằm giải cứu nền kinh tế.
Fed đang giảm quy mô bảng cân đối kế toán sau khi tăng nóng trong đại dịch.
Theo ông Ken Griffin, hoàn cảnh của Mỹ và châu Âu có điểm khác nhau và châu Âu có thể đang ở trong một cuộc suy thoái rồi vì giá năng lượng quá cao. Ông Griffin cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump khi còn tại vị đã cố gắng giảm sự phụ thuộc của châu Âu vào dầu mỏ và khí đốt của Nga.
“Châu Âu tin tưởng Nga trong vai trò nhà cung cấp năng lượng chính”, tỷ phú CEO của quỹ đầu cơ Citadel nói. “Tổng thống Trump nói không với đường ống Nord Stream là vì ông đang cố giảm sự phụ thuộc của châu Âu vào năng lượng Nga. Và ông ấy đã đúng”.
Quỹ đầu cơ của ông Griffin nằm trong nhóm có hiệu suất tốt nhất toàn ngành trong năm nay. Quỹ chủ lực Wellington với nhiều chiến lược khác nhau đem về lợi nhuận 28% kể từ đầu 2022 đến cuối tháng 9.
