Thời gian gần đây, nhiều doanh nghiệp bị đối tác kiện và yêu cầu tòa án mở thủ tục phá sản vì chưa chịu trả nợ. Trên thực tế, có những doanh nghiệp hoàn toàn có khả năng thanh toán, khoản nợ phải trả rất nhỏ so với tổng tài sản, nhưng do nhiều nguyên nhân nên không hoặc chưa thanh toán tại thời điểm bị đòi nợ. Mục tiêu của Luật Phá sản là bảo vệ quyền về tài sản của các chủ nợ, cơ cấu lại nền kinh tế…, nhưng cần cẩn trọng để luật này không trở thành “công cụ” đòi nợ, gây thiệt hại cho doanh nghiệp, nhất là các công ty đại chúng.
Do chưa chịu trả nợ, mà nhiều doanh nghiệp kiện và yêu cầu tòa án mở thủ tục phá sản. Hệ lụy cũng kéo theo từ đây.
Thời gian gần đây, nhiều doanh nghiệp bị đối tác kiện và yêu cầu tòa án mở thủ tục phá sản vì chưa chịu trả nợ. Trên thực tế, có những doanh nghiệp hoàn toàn có khả năng thanh toán, khoản nợ phải trả rất nhỏ so với tổng tài sản, nhưng do nhiều nguyên nhân nên không hoặc chưa thanh toán tại thời điểm bị đòi nợ. Mục tiêu của Luật Phá sản là bảo vệ quyền về tài sản của các chủ nợ, cơ cấu lại nền kinh tế…, nhưng cần cẩn trọng để luật này không trở thành “công cụ” đòi nợ, gây thiệt hại cho doanh nghiệp, nhất là các công ty đại chúng.
Bài 1: Doanh nghiệp ngàn tỷ bị tuyên phá sản vì nợ 17 tỷ đồng
Ngay sau khi Tòa án Nhân dân tỉnh Gia Lai quyết định mở thủ tục phá sản đối với Công ty cổ phần Tập đoàn Đức Long Gia Lai (mã chứng khoán DLG, sàn HoSE) vì món nợ hơn 17 tỷ đồng, cổ phiếu DLG bị ồ ạt bán tháo, rớt xuống giá sàn, biến động giảm hơn 11% trong một tháng nay, khiến doanh nghiệp này liên tiếp gửi đơn kiến nghị, khiếu nại.
Món nợ chiếm 0,14% tổng tài sản
Mới đây, Tổng giám đốc, kiêm người đại diện pháp luật Công ty cổ phần Tập đoàn Đức Long Gia Lai (gọi tắt là Đức Long Gia Lai), ông Nguyễn Tường Cọt liên tiếp ký 2 văn bản là Đơn khiếu nại và Đơn đề nghị xem xét lại Quyết định số 0l/2023/QĐ-MTTPS ngày 9/10/2023 của Tòa án Nhân dân (TAND) tỉnh Gia Lai về việc mở thủ tục phá sản đối với Công ty Đức Long Gia Lai.
Quyết định của TAND tỉnh Gia Lai thể hiện, sau khi thụ lý và xem xét các tài liệu liên quan yêu cầu mở thủ tục phá sản của Công ty cổ phần Lilama 45.3 (gọi tắt là Lilama 45.3; mã L43, trụ sở tại phường Lê Hồng Phong, TP. Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi) đối với Đức Long Gia Lai (trụ sở tại TP. Pleiku, tỉnh Gia Lai), xét thấy có thấy có các căn cứ chứng minh Đức Long Gia Lai mất khả năng thanh toán, TAND tỉnh Gia Lai quyết định mở thủ tục phá sản đối với Đức Long Gia Lai. Tòa yêu cầu, trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày ra quyết định mở thủ tục phá sản, chủ nợ phải gửi giấy đòi nợ cho Quản tài viên hoặc cho Thẩm phán tiến hành thủ tục phá sản.
Về căn nguyên của sự vụ này, ông Cọt cho biết, Đức Long Gia Lai phát sinh khoản nợ với Lilama 45.3 theo Hợp đồng số 20/HĐKT-ĐLGL-L45.3 về việc cung cấp, lắp đặt thiết bị cơ khí thủy công công trình thủy điện Đắk Pô Cô.
Theo Bản án số 03/2023/KDTM-PT ngày 8/2/2023 của TAND tỉnh Gia Lai và Quyết định Thi hành án số 1044/QĐ-CCTHADS ngày 15/3/2023 của Chi cục Thi hành án dân sự TP. Pleiku, Đức Long Gia Lai phải trả cho Lilama 45.3 khoản nợ hơn 17 tỷ đồng, gồm tiền gốc trên 14,7 tỷ đồng và lãi chậm thanh toán hơn 2,3 tỷ đồng.
Doanh thu quý II/2023 của Công ty cổ phần Tập đoàn Đức Long Gia Lai đạt 289 tỷ đồng, giảm 23% so với cùng kỳ năm 2022. Tính đến cuối quý II/2023, DLG còn lỗ lũy kế hơn 2.000 tỷ đồng và tổng nợ phải trả gần 4.570 tỷ đồng.
Trong Báo cáo tài chính soát xét bán niên 2023, kiểm toán nghi ngờ khả năng hoạt động liên tục của Đức Long Gia Lai, do chưa thể xác định được giá trị các tài sản đảm bảo, tài sản được bảo lãnh có phù hợp với kế hoạch trả nợ của Công ty hay không.
“Công ty có tài sản trên 10.000 tỷ đồng và nguồn tài chính đủ khả năng trả nợ cho các đối tác, khách hàng từ hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như nợ phải thu khá lớn từ các đối tác, khách hàng. Số nợ của Lilama 45.3 là rất nhỏ, chỉ chiếm khoảng 0,14% tổng tài sản của Công ty”, Đơn khiếu nại của Đức Long Gia Lai khẳng định.
Đức Long Gia Lai còn cho biết, Công ty đã và đang thực hiện trả nợ dần cho Lilama 45.3 theo quyết định thi hành án, nhưng do tài khoản của Lilama 45.3 bị phong tỏa, nên nhiều lần Đức Long Gia Lai chuyển tiền đều bị chặn (?). Tới ngày 12/10/2023, Đức Long Gia Lai mới chuyển trả được 100 triệu đồng cho Lilama 45.3.
Tuy nhiên Lilama 45.3 đã nộp đơn yêu cầu TAND tỉnh Gia Lai mở thủ tục phá sản đối với Đức Long Gia Lai và được Tòa thụ lý ngày 27/7/2023, ra quyết định ngày 9/10/2023.
Phản ứng của Đức Long Gia Lai
Trước quyết định của TAND tỉnh Gia Lai, đại diện Đức Long Gia Lai thông tin, trước đây, ở giai đoạn mới thụ lý, chưa có quyết định mở thủ tục phá sản, theo yêu cầu của TAND tỉnh Gia Lai tại Thông báo số 210/PS-TBTA ngày 25/7/2023, Đức Long Gia Lai đã có Công văn số 97/ĐLGL-VP ngày 9/8/2023 giải trình về việc giải quyết công nợ với Lilama 45.3.
Đức Long Gia Lai còn cung cấp cho TAND tỉnh Gia Lai báo cáo tài chính năm 2021, 2022 và 6 tháng đầu năm 2023, thể hiện doanh nghiệp có đủ khả năng thanh toán các khoản nợ.
Trong biên bản lấy lời khai tại TAND tỉnh Gia Lai ngày 5/9/2023, đại diện Đức Long Gia Lai cũng trình bày rõ, căn cứ báo cáo tài chính riêng và hợp nhất năm 2022, báo cáo 6 tháng đầu năm 2023 đã được kiểm toán và công bố thông tin, thì hệ số thanh toán hiện thời/ngắn hạn, hệ số thanh toán tức thời của Đức Long Gia Lai đủ tiêu chuẩn để đánh giá là có khả năng thanh toán; hệ số thanh toán nhanh và hệ số thanh toán tổng quát của Công ty đều trong giới hạn cho phép…, chứng tỏ Công ty không mất khả năng thanh toán, không lâm vào tình trạng phá sản thuộc trường hợp TAND phải ra quyết định mở thủ tục phá sản.
Vì vậy, theo Đức Long Gia Lai, việc TAND tỉnh Gia Lai ban hành Quyết định mở thủ tục phá sản số 01/2023/QĐ-MTTPS ngày 9/10/2023 là không đúng quy định tại khoản 2, Điều 42, Luật Phá sản. Đức Long Gia Lai đang duy trì việc trả nợ cho Lilama 45.3 theo quyết định thi hành án, nên việc Tòa mở thủ tục phá sản cũng không đúng với quy định tại khoản 1, Điều 4, Luật Phá sản.
Đại diện Đức Long Gia Lai cũng bức xúc cho hay, trong quá trình thụ lý Đơn đề nghị mở thủ tục phá sản của Lilama 45.3, Đức Long Gia Lai chưa được Thẩm phán thụ lý mời làm việc cụ thể để xác định Công ty có bị mất khả năng thanh toán không; đồng thời, Tòa án chưa tổ chức cuộc họp để các bên đối thoại, thương thảo việc trả nợ và xem xét, kiểm tra các căn cứ chứng minh doanh nghiệp mất khả năng thanh toán theo quy định tại khoản 3, Điều 42. Luật Phá sản.
Trong đơn khiếu nại, Đức Long Gia Lai đề nghị TAND cấp cao tại Đà Nẵng, TAND tỉnh Gia Lai kịp thời xem xét, ra quyết định đình chỉ quyết định mở thủ tục phá sản.
Bị tuyên phá sản, cổ phiếu rớt sàn
Theo đại diện Đức Long Gia Lai, doanh nghiệp đã có hơn 20 năm xây dựng và phát triển. Đức Long Gia Lai hoạt động theo mô hình công ty mẹ – con với hơn 30 công ty thành viên, 4 công ty liên kết hoạt động ở nhiều lĩnh vực ngành nghề khác nhau, 5 công ty thành viên có trụ sở đặt tại Trung Quốc, Hồng Kông, Hàn Quốc và Mỹ.
Ngoài ngành nghề truyền thống như sản xuất và chế biến gỗ, đá granite, dịch vụ khách sạn, resort, khai thác và chế biến khoáng sản…, giai đoạn 2020 – 2025, Đức Long Gia Lai tập trung vào 4 lĩnh vực trọng tâm là bất động sản, hạ tầng, năng lượng, sản xuất linh kiện và thiết bị điện tử. Công ty đang giải quyết việc làm cho khoảng 15.000 lao động.
Từ tháng 6/2010, Đức Long Gia Lai chính thức niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HoSE), mã chứng khoán DLG.
Trong Đơn khiếu nại do ông Nguyễn Tường Cọt ký, Đức Long Gia Lai nhấn mạnh: “Đức Long Gia Lai là doanh nghiệp có nhiều đóng góp và có tầm ảnh hưởng lớn về kinh tế – xã hội tại tỉnh Gia Lai nói riêng và cả nước nói chung. Đức Long Gia Lai còn là công ty đại chúng, cổ phiếu được niêm yết trên sàn HoSE với gần 50.000 cổ đông và vẫn đang hoạt động bình thường”.
Khẳng định số nợ của Lilama 45.3 chỉ chiếm 0,14% tổng tài sản của Đức Long Gia Lai, công ty này cho rằng, việc Tòa mở thủ tục phá sản gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất, kinh doanh; đến việc làm – đời sống của người lao động và hoạt động nộp ngân sách của doanh nghiệp.
Sau khi thông tin Tòa án mở thủ tục phá sản đối với Đức Long Gia Lai được công bố, trên sàn chứng khoán, ngay phiên giao dịch sáng ngày 13/10, mã DLG bị nhà đầu tư ồ ạt bán tháo, lập tức rớt xuống 2.420 đồng/cổ phiếu, biến động giảm hơn 11% trong một tháng nay. Tới cuối giờ sáng, dư bán giá sàn cổ phiếu DLG lên tới hơn 7,7 triệu đơn vị, trong khi bên mua không có người đặt lệnh.
Những ngày sau đó, cổ phiếu tiếp tục bị bán tháo với khối lượng lớn. Tại thời điểm sáng ngày 17/10, DLG chỉ còn 2.270 đồng/cổ phiếu. Trước đó, vào đầu năm 2022, DLG có giá trên 10.000 đồng/cổ phiếu.
Theo nguồn tin của phóng viên Báo Đầu tư, sau khi nhận được đơn của Đức Long Gia Lai đề nghị xem xét đình chỉ quyết định mở thủ tục phá sản của TAND tỉnh Gia Lai, TAND cấp cao tại Đà Nẵng đã chuyển đơn của doanh nghiệp về lại… TAND tỉnh Gia Lai để giải quyết.
Lilama 45.3 (mã L43, sàn HNX) là đơn vị thành viên của Tổng công ty Lắp máy Việt Nam – CTCP, chuyên lĩnh vực khảo sát, thiết kế, xây dựng và lắp đặt các dự án thuộc các lĩnh vực nhiệt điện, thủy điện, hóa chất, thực phẩm, xi măng, lọc hóa dầu, xây dựng và lắp đặt trọn gói các công trình công nghiệp, dân dụng, đường dây và trạm điện đến 500 kV… 6 tháng đầu năm 2023, Lilama 45.3 ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ đạt gần 3 tỷ đồng, giảm 72,8% so với cùng kỳ năm 2022. Lợi nhuận kế toán trước thuế âm gần 10 tỷ đồng, tăng khoảng 5,5 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2022.
Tại thời điểm ngày 30/6/2023, Lilama 45.3 ghi nhận tổng cộng tài sản ở mức gần 370 tỷ đồng, giảm khoảng 10 tỷ đồng so với số đầu năm. Trong đó, trữ tiền giảm mạnh 89%, còn 1,2 tỷ đồng. Tổng nợ phải trả của Lilama 45.3 tại ngày kết thúc quý II/2023 là 349,2 tỷ đồng, đi ngang so với số đầu năm. Trong đó, 100% là nợ ngắn hạn.
Khi “người nhà” cũng… kiện
Một trong những vụ kiện đề nghị mở thủ tục phá sản đối với đối tác để đòi nợ thu hút sự quan tâm đặc biệt thời gian gần đây là “cuộc đấu” giữa Ricons và Coteccons – hai bên có quan hệ “người nhà”, là cổ đông, đối tác và cũng là… đối thủ.
Từng là “người nhà”, lại đang là cổ đông
Công ty cổ phần Xây dựng Coteccons (Coteccons) và Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng Ricons (Ricons) đều nổi tiếng trong giới thi công xây dựng dự án lớn và cũng là “người quen cũ”, bởi Ricons vốn là công ty thành viên của Coteccons. Năm 2019, thương vụ sáp nhập Ricons vào Coteccons bất thành. Năm 2020, sau sự cố giữa ban lãnh đạo cũ của Coteccons và nhóm cổ đông ngoại, Ricons chính thức tách khỏi Coteccons, xây dựng hệ sinh thái riêng của mình, kéo theo nhiều nhân sự từ nơi cũ sang nơi mới.
Cùng với sự “ly khai” của Ricons, các thành viên khác trong hệ sinh thái Coteccons như Newtecons, BM Window, SOL E&C, Boho cũng tách ra. Đây đều là các doanh nghiệp thuộc sở hữu của ông Nguyễn Bá Dương (đồng sáng lập, giữ vị trí Tổng giám đốc, sau đó là Chủ tịch HĐQT Coteccons và đã rời khỏi Coteccons từ năm 2020).
Sau sự tan rã nói trên, Coteccons vẫn nắm giữ 14,3% cổ phần tại Ricons.
Vào khoảng tháng 3/2023, Công ty Luật L.N đại diện cho Ricons gửi nhiều văn bản tới Coteccons đề nghị Coteccons phải tiến hành ký kết biên bản thỏa thuận về việc xác nhận và cấn trừ công nợ đã đến hạn thanh toán với số tiền hơn 87,3 tỷ đồng và tiến hành thanh toán cho Ricons hơn 23,6 tỷ đồng tiền chênh lệch công nợ còn lại của kỳ này. Công nợ còn lại hoặc phát sinh sẽ được 2 bên cấn trừ/thanh toán vào các đợt thanh toán sau theo từng điều khoản hợp đồng.
Đại diện Ricon cũng thẳng thừng nêu rõ, trường hợp Coteccons không thực hiện nghĩa vụ thanh toán trong 3 tháng, thì được xem là mất khả năng thanh toán, nên phía Ricons có quyền yêu cầu tòa án mở thủ tục phá sản đối với Coteccons…
Tháng 7/2023, Coteccons nhận được Thông báo số 10/TB-TA ngày 4/7/2023 của Tòa án Nhân dân (TAND) TP.HCM về việc thông báo thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản của Ricons đối với Coteccons.
“Hành động pháp lý” đúng thời điểm nhạy cảm
Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên của Coteccons tổ chức ngày 17/10 vừa qua, liên quan đến khoản nợ với Ricons, Ban Kiểm soát Coteccons đề nghị Ban Tổng giám đốc cần rà soát lại những khối lượng công việc mà các nhà thầu đang yêu cầu trả tiền và có hướng giải quyết dứt điểm để không ảnh hưởng đến danh tiếng của Công ty.
Tại Thông báo gửi cổ đông, khách hàng và đối tác hồi tháng 7/2023, Ricons cho hay, việc Công ty nộp đơn yêu cầu tòa án mở thủ tục phá sản đối với Coteccons là kết quả của khoản công nợ quá hạn đã được Coteccons thừa nhận, nhưng kéo dài nhiều năm không thanh toán. Ricons đã cân nhắc phương án tối ưu nhất để thu hồi công nợ và đã chủ động gửi nhiều công văn đến Coteccons đề xuất phương án giải quyết; trong quá trình đó, cũng đã thông báo và cập nhật cho Coteccons về việc Ricons đã nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản với mong muốn giải quyết trước khi tòa án thụ lý đơn, nhằm tránh hậu quả bất lợi có thể xảy ra, nhưng Ricons không nhận được phản hồi thiện chí từ Coteccons.
“Chúng tôi xin nhấn mạnh rằng, hành động pháp lý nêu trên không nhằm mục đích nào khác là để thu hồi khoản công nợ quá hạn đã lâu, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Công ty và cổ đông, đảm bảo dòng tiền thanh toán cho các đối tác nhà thầu phụ/nhà cung cấp đã đồng hành cùng Ricons trong tình hình thị trường khó khăn như hiện tại”, Thông báo của Ricons nêu.
Tuy nhiên “hành động pháp lý” trên “bung” ra đúng thời điểm rất nhạy cảm, khi đang trong quá trình cạnh tranh khốc liệt Gói thầu số 5.10 (thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình Nhà ga hành khách thuộc Dự án thành phần 3 – Dự án Đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn I) có giá trị hơn 35.000 tỷ đồng. Ở gói thầu này, Ricons là một thành viên thuộc Liên doanh VIETUR, là liên doanh cạnh tranh gói thầu này với Liên doanh do Coteccons đứng đầu.
Gói thầu đang trong giai đoạn chấm thầu, dự kiến công bố đơn vị trúng vòng hồ sơ kỹ thuật vào đầu tháng 8/2023 và trúng thầu vào cuối tháng 8/2023.
Oái oăm, cũng chính trong tháng 8/2023, theo quy định về thời hạn của Luật Phá sản, TAND TP.HCM cũng sẽ buộc phải ra phán quyết mở hoặc không mở thủ tục phá sản với Coteccons sau khi thông báo thụ lý đơn kiện ngày 4/7/2023 của Ricons.
Lúc đó (tháng 7/2023), cả đại diện HĐQT Coteccons cùng luật sư của doanh nghiệp đã gặp phóng viên Báo Đầu tư và cung cấp các chứng lý với mong muốn phân minh công khai.
Coteccons còn làm văn bản gửi hàng loạt cơ quan liên quan như Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội và Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM thông tin: nguyên nhân công nợ phát sinh bắt đầu từ giai đoạn trước năm 2019, Coteccons và Ricons chịu sự điều hành và xác định như là những thành phần đóng góp cho một hệ sinh thái gồm 7 công ty thành viên có sự liên kết lẫn nhau, bao gồm: Coteccons, Unicons, Ricons, Newtecons, BM Windows, Sol E&C, Boho.
Trong quá trình hoạt động trong một hệ sinh thái, một số dự án do Ricons làm tổng thầu xây dựng phát sinh những giao dịch bên liên quan đến Coteccons với vai trò là nhà thầu phụ tại dự án, như: Dự án Regina Hưng Yên, thiết kế Dự án Đông Á, Dự án Golden Palace và một số giao dịch cho thuê thiết bị giữa 2 công ty. Những công nợ phát sinh hiện nay vẫn chưa được quyết toán xong, do vướng mắc về vấn đề xác định giá trị công nợ kèm theo những chứng từ đạt đủ điều kiện về pháp lý.
Tương tự, một số dự án do Coteccons làm tổng thầu có phát sinh công nợ cho Ricons với vai trò là nhà thầu phụ cũng chưa được quyết toán xong, như các dự án: Newtaco, Regina giai đoạn IV, nhà xưởng Regina Miracle, Regina giai đoạn VI, Regina Hưng Yên, Nhà máy VinFast, Simco.
Coteccons cho rằng, số tiền nợ rất nhỏ so với tổng tài sản của Coteccons là 20.042 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu là 8.236 tỷ đồng, lượng tiền mặt có thể sử dụng lên tới gần 4.000 tỷ đồng.
Khác với lý lẽ mà Ricons đưa ra, phía Coteccons cho biết sẵn sàng hợp tác để giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh tế và đề nghị Ricons hợp tác, nhanh chóng cung cấp những chứng từ đạt đủ điều kiện về pháp lý, xác định giá trị công nợ phát sinh giữa 2 bên để không ảnh hưởng đến quá trình đấu thầu của Coteccons, song Ricons không cung cấp được chứng từ pháp lý theo giá trị công nợ yêu cầu.
“Thời điểm hiện tại, Coteccons đang trong quá trình đấu thầu những dự án rất quan trọng (gói thầu có tổng giá trị 35.000 tỷ đồng thuộc Dự án Đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành – PV). Mặc dù tranh chấp công nợ hợp đồng kinh tế sẽ được sớm giải quyết theo tinh thần thiện chí tại các trung tâm trọng tài, nhưng Ricons thiếu sự hợp tác và đã gửi đơn kiện lên tòa án với tuyên bố yêu cầu phá sản..”, các văn bản của Cotecccons đầy ngụ ý như vậy.
Nỗi buồn và… niềm vui
Ngày 1/8/2023, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) – chủ đầu tư Dự án Đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành thông báo Liên danh VIETUR (có Ricons là thành viên) đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật cho gói xây dựng và lắp đặt thiết bị Nhà ga hành khách. Tới ngày 24/8, ACV công bố Liên danh VIETUR trúng thầu gói thầu hơn 35.000 tỷ đồng nêu trên.
Liên doanh do Coteccons đứng đầu trượt thầu, nhưng được xác định bởi các lý do khác, không liên quan tới vụ kiện đề nghị mở thủ tục phá sản.
Nói về “cú thua” này, tại Đại hội đồng cổ đông thường niên tổ chức ngày 17/10 vừa qua, Chủ tịch HĐQT Coteccons, ông Bolat Duisenov chỉ than “rất buồn” và khẳng định: “Đó chỉ là một trong nhiều dự án lớn mà Việt Nam sẽ có. Không thắng thầu sân bay Long Thành, chúng tôi sẽ tiếp tục tìm kiếm các cơ hội khác”.
Sau đó, Coteccons thông tin nhận được Thông báo 10/TB-TA của TAND TP.HCM về việc thụ lý đơn của Ricons.
Cụ thể, sau khi yêu cầu các bên cung cấp hồ sơ và chứng cứ liên quan, TAND TP.HCM đã ban hành Quyết định số 2112/2023/QĐ-KMTTPS 29/9/2023 về việc không mở thủ tục phá sản đối với Coteccons.
Như vậy, trường hợp của Coteccons không “nguy hiểm” như trường hợp của Công ty cổ phần Tập đoàn Đức Long Gia Lai, đã bị TAND tỉnh Gia Lai ra quyết định mở thủ tục phá sản (đề cập ở bài trước).
Tính đến thời điểm hiện tại, phía Ricons chưa có động thái gì mới trước quyết định không mở thủ tục phá sản đối với Coteccons của TAND TP.HCM.
Cũng tại Đại hội đồng cổ đông thường niên tổ chức ngày 17/10 vừa qua, Báo cáo năm tài chính 2023 của Coteccons ghi nhận tổng doanh thu hợp nhất 7.744 tỷ đồng, tăng 30% so với năm trước và đạt 88% kế hoạch đặt ra. Lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt 52 tỷ đồng, bằng 118% kế hoạch và tăng 862% so với năm trước.
HĐQT Coteccons còn trình kế hoạch năm tài chính 2024 với doanh thu gấp 2,6 lần năm 2023, lợi nhuận gấp 5,2 lần, lần lượt đạt 17.793 tỷ đồng và 274 tỷ đồng.
Nhìn vào những con số này, có thể thấy, nội dung “thanh minh”, giải trình, chứng minh khả năng trả nợ với tòa án và cơ quan chức năng của Coteccons trước đó là có cơ sở. Cũng có nghĩa là, phán quyết không mở thủ tục phá sản của TAND TP.HCM là có cơ sở.
Kết thúc “cuộc chiến” như trên, theo giới kinh doanh, là “đẹp” cho cả 2 doanh nghiệp từng là “người nhà” và đang là cổ đông của nhau. Nhưng qua đó cũng cho thấy, kiện tụng yêu cầu mở thủ tục phá sản là “nước cờ hiểm” trong hành trình đòi nợ của doanh nghiệp.
Cách nào để đòi nợ đúng luật?
Gần đây, nhiều doanh nghiệp chọn khởi kiện yêu cầu mở thủ tục phá sản để đòi nợ bởi cách này đúng luật, mà lại ít tốn kém và đang cho thấy hiệu quả.
“Công ty Anh Đào sẽ kiện Công ty Hoàng Hoàng Long”
Đó là khẳng định của ông Đặng Vỹ, Phó giám đốc Công ty TNHH Thương mại – Dịch vụ nội thất Anh Đào (gọi tắt là Công ty Anh Đào, có trụ sở tại TP.HCM) sau khi thông tin Tập đoàn Đức Long Gia Lai bị kiện mở thủ tục phá sản bùng lên.
Ông Vỹ cho biết, vướng mắc của doanh nghiệp là việc thi công tháo dỡ tại Dự án Cải tạo xây dựng Bệnh viện An Bình (phường 7, quận 5, TP.HCM). Đây là bệnh viện công và Dự án Cải tạo xây dựng Bệnh viện được Tập đoàn Vạn Thịnh Phát tài trợ không hoàn lại gần 500 tỷ đồng.
 |
| Khu công nghiệp do Tập đoàn Tân Tạo làm chủ đầu tư. |
Tháng 6/2021, Công ty cổ phần Xây dựng – Kỹ thuật công nghệ Hoàng Hoàng Long (gọi tắt là Công ty Hoàng Hoàng Long, có trụ sở tại TP.HCM) và Công ty Anh Đào ký Hợp đồng dịch vụ tháo dỡ tại Dự án Cải tạo xây dựng Bệnh viện An Bình.
Theo đó, Công ty Anh Đào (bên B) nhận thi công tháo dỡ Bệnh viện An Bình cho Công ty Hoàng Hoàng Long (bên A) với giá 1,4 tỷ đồng. Tuy nhiên, thay vì bên A phải trả tiền công tháo dỡ cho bên B như những hợp đồng thông thường, thì trái lại, theo hợp đồng này, bên tháo dỡ là Công ty Anh Đào phải thanh toán ngược lại 1,4 tỷ đồng cho Công ty Hoàng Hoàng Long.
“Công ty Anh Đào nhận thi công, nhưng phải thanh toán tiền cho bên giao, bởi thực chất là Công ty Hoàng Hoàng Long bán lại cho Công ty Anh Đào với giá tiền trên. Đổi lại, Công ty Anh Đào sẽ được bán toàn bộ số phế liệu (cốt thép đập từ bê tông) để thu hồi vốn và kiếm lợi nhuận”, ông Đặng Vỹ giải thích.
Sau khi ký Hợp đồng, Công ty Anh Đào phải thanh toán cho Công ty Hoàng Hoàng Long 20% giá trị hợp đồng (280 triệu đồng). Bên cạnh đó, Công ty Anh Đào còn tốn thêm chi phí môi giới là 100 triệu đồng.
Thế nhưng, khi doanh nghiệp này tiến hành vận chuyển xà bần, sắt thép, đất ra khỏi công trình, thì phía Bệnh viện An Bình không cho chở phế liệu ra.
Vì vướng mắc trên, Công ty Anh Đào tạm dừng công việc và đề nghị Công ty Hoàng Hoàng Long đánh giá khối lượng bên B đã thi công. Trên cơ sở này, Công ty Anh Đào đề nghị bên A thanh toán số tiền thi công là 450 triệu đồng. Tuy nhiên, từ thời điểm đó đến nay đã 2 năm, Công ty Hoàng Hoàng Long không chấp nhận hoàn trả các khoản tiền trên.
“Chúng tôi bỏ công tháo dỡ, nhưng không được hoàn trả tiền công. Chúng tôi chịu quá nhiều thua thiệt! Chúng tôi có chứng cứ như các trao đổi, email… thể hiện công nợ”, ông Đặng Vỹ nói.
Phó giám đốc Công ty Anh Đào cho biết thêm, Công ty Anh Đào sẽ gửi văn bản tới Công ty Hoàng Hoàng Long một lần nữa để yêu cầu thanh toán tiền kèm theo cảnh báo: “nếu không trả nợ đúng hạn, sẽ kiện và yêu cầu tòa án mở thủ tục phá sản theo quy định của Luật Phá sản, trước khi chính thức tiến hành.
Liên quan đến vụ việc này, phóng viên Báo Đầu tư đã liên hệ với lãnh đạo Công ty Hoàng Hoàng Long và đề nghị làm rõ thông tin. Lãnh đạo Công ty Hoàng Hoàng Long nhắn tin lại với nội dung: những phản ánh của Công ty Anh Đào không đúng bản chất hợp đồng và sự vụ giữa hai bên. Công ty Hoàng Hoàng Long sẵn sàng dùng pháp luật để giải quyết và chấp hành mọi phán quyết của tòa án.
Vụ kiện mở thủ tục phá sản Tập đoàn Tân Tạo vẫn chưa có hồi kết
Ngày 25/1/2018, Tòa án Nhân dân (TAND) TP.HCM ra quyết định mở thủ tục phá sản đối với Tập đoàn Tân Tạo.
Đầu năm 2023, Tập đoàn Tân Tạo gửi văn bản tới HoSE cho rằng, quyết định mở thủ tục phá sản chỉ căn cứ vào đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản của Công ty Quốc Linh là bất hợp lý. Vì yêu cầu này dựa trên các bản án của TAND tỉnh Long An, nhưng hồ sơ vụ án có nhiều tài liệu giả mạo; Tập đoàn Tân Tạo hoàn toàn không có quan hệ kinh tế, không tranh chấp với Công ty Quốc Linh.
Tới tháng 8/2023, Tập đoàn Tân Tạo có Văn bản số 162/TB-ITACO 23 gửi đến Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và HoSE công bố thông tin, bà Đặng Thị Hoàng Yến với tư cách cá nhân đã khởi kiện vụ việc Công ty Quốc Linh và cá nhân liên quan lên Tòa án Liên bang Mỹ đòi bồi thường 300 triệu USD.
Khởi kiện mở thủ tục phá sản là giải pháp đòi nợ
Trao đổi với phóng viên Báo Đầu tư, một luật sư tại TP.HCM cho biết, sau khi Luật Phá sản năm 2014 có hiệu lực (ngày 1/1/2015), rất ít tổ chức, cá nhân tiến hành khởi kiện yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp đang có công nợ, mà thường chủ động đòi nợ hoặc thuê công ty thu hồi nợ.
Tuy nhiên, từ khi hoạt động kinh doanh dịch vụ đòi nợ chính thức bị cấm (từ ngày 1/1/2021, theo quy định của Luật Đầu tư), số lượng doanh nghiệp bị cá nhân, tổ chức kiện yêu cầu mở thủ tục phá sản tăng dần lên, nhất là những công ty lớn, công ty đại chúng.
Điển hình, ở TP.HCM, tháng 4/2022, Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Thủy sản Sài Gòn (Seaprodex Sài Gòn, mã chứng khoán SSN) bị Tòa án Nhân dân (TAND) TP.HCM ra quyết định mở thủ tục phá sản theo đơn yêu cầu của Công ty TNHH Thương mại và Đầu tư Fortuna (Công ty Fortuna), vì Tòa cho rằng, Seaprodex Sài Gòn mất khả năng thanh toán.
Trước đó, theo bản án sơ thẩm từ giữa năm 2021 của TAND quận 1 (TP.HCM) về tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa, TAND quận 1 đã chấp nhận các yêu cầu của nguyên đơn là Công ty Fortuna, yêu cầu Seaprodex Sài Gòn phải trả cho Công ty Fortuna tổng cộng hơn 100 tỷ đồng. Căn cứ phán quyết này, Công ty Fortuna đã nộp đơn kiện đề nghị TAND TP.HCM mở thủ tục phá sản đối với Seaprodex Sài Gòn.
Sự vụ đình đám chưa có hồi kết khác là Công ty cổ phần Đầu tư và Công nghiệp Tân Tạo (Tập đoàn Tân Tạo, mã chứng khoán ITA) bị TAND TP.HCM ra quyết định mở thủ tục phá sản ngày 25/1/2018 theo yêu cầu của Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Xây dựng Quốc Linh (Công ty Quốc Linh). Công ty Quốc Linh kiện nhằm buộc Tập đoàn Tân Tạo phải thanh toán số tiền hơn 27 tỷ đồng.
Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, năm 2022 và 2023, Công ty Xuất khẩu thủy sản MK (huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau) liên tiếp bị 1 cá nhân và Công ty Xuất nhập khẩu Biển Bạc (TP.HCM) kiện ra TAND huyện Thới Bình yêu cầu mở thủ tục phá sản và đã được Tòa thụ lý. Lý do khởi kiện là, Công ty Xuất khẩu thuỷ sản MK mua tôm nguyên liệu, mua phụ gia chế biến tôm, nhưng không trả tiền đúng hạn.
Còn tại Đồng Nai, theo báo cáo của TAND tỉnh này, trong 5 năm trở lại đây, mỗi năm, tòa án 2 cấp của tỉnh thụ lý, giải quyết khoảng 10 vụ yêu cầu tuyên bố phá sản.
Được “trợ lực” từ nhiều cơ quan
Theo tiết lộ của nhiều doanh nghiệp (xin không nêu tên), trước đây, họ thường tính toán đòi nợ theo 3 phương án.
Một là, phát văn bản đòi nợ thông thường, nhưng cách này hiệu quả thấp, nếu đối tác cố tình chây ì.
Hai là, khởi kiện dân sự rồi chờ được thi hành án, nhưng rất lâu, có khi cả năm trời chưa được giải quyết.
Ba là, thuê công ty đòi nợ và phải chia hoa hồng rất cao cho các công ty đòi nợ thuê, thường từ 15% đến 45% số tiền thu hồi được. Tuy nhiên, từ năm 2021 đến nay, rất ít doanh nghiệp chọn cách này, bởi hoạt động kinh doanh dịch vụ đòi nợ đã bị cấm. Hơn nữa, có nhiều đơn vị đòi nợ thuê “núp bóng” văn phòng luật sư, hoặc đòi nợ kiểu “khủng bố”, mà nếu các đơn vị này bị khởi tố, cũng sẽ liên lụy tới doanh nghiệp.
Trong khi đó, theo phân tích của một luật sư, với các vụ kiện mở thủ tục phá sản gần đây, sau khi tòa án ra phán quyết mở thủ tục phá sản, có rất nhiều cơ quan cùng vào cuộc, tạo áp lực đối với doanh nghiệp đang vay nợ và thuận lợi cho chủ nợ trong việc thu hồi công nợ.
Điển hình là vụ việc của Tập đoàn Đức Long Gia Lai. Trả lời báo chí về quyết định mở thủ tục phá sản đối với Tập đoàn Đức Long Gia Lai, đại diện TAND tỉnh Gia Lai cho biết, khi thụ lý đơn, Tòa đã tạo điều kiện cho 2 bên thỏa thuận với nhau trong gần 1 tháng, nhưng không thống nhất được, nên đã thực hiện tuyên bố phá sản theo quy định.
Một ví dụ khác là vụ việc của Seaprodex Saigon. Sau khi bị TAND TP.HCM ra quyết định mở thủ tục phá sản, cuối tháng 7/2022, phía Seaprodex Saigon đã có văn bản gửi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng như các cổ đông và nhà đầu tư, khẳng định không có hợp đồng mua bán nào với Công ty Fortuna; Hợp đồng kinh tế ký ngày 16/6/2011 giữa Seaprodex Saigon với Công ty Fortuna để mua bán 1.008 tấn cà phê dẫn tới nợ như Tòa phán quyết là dàn dựng làm giả.
Seaprodex Sài Gòn còn gửi đơn tới Tòa yêu cầu hủy bỏ hoặc đình chỉ/tạm đình chỉ thi hành quyết định này.
Tuy nhiên, vào ngày 24/11/2022, TAND cấp cao tại TP.HCM ra quyết định giám đốc thẩm kết luận giữ nguyên quyết định mở thủ tục phá sản với Seaprodex Sài Gòn.
Chưa hết, tới tháng 2/2023, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) thông báo đưa 39,6 triệu cổ phiếu SSN của Seaprodex Sài Gòn vào diện hạn chế giao dịch trên sàn UPCoM kể từ ngày 20/2/2023, vì doanh nghiệp này nhận được quyết định mở thủ tục phá sản của tòa án theo quy định pháp luật về phá sản doanh nghiệp.
Tương tự, sau khi TAND TP.HCM có quyết định mở thủ tục phá sản đối với Tập đoàn Tân Tạo, Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HoSE) đã đưa cổ phiếu ITA vào diện cảnh báo từ ngày 6/9/2022, bởi doanh nghiệp này không thông tin bất thường trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được thông báo của tòa án thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản doanh nghiệp.
Ngày 26/9/2023, dù cổ phiếu ITA đã được HoSE đưa ra khỏi diện cảnh báo, nhưng vẫn tiếp tục được theo dõi, do Tập đoàn Tân Tạo đã vi phạm công bố thông tin từ 4 lần trở lên trong vòng 1 năm.
Dù vậy, bất cứ điều gì cũng đều có mặt trái.
(Còn tiếp)
