Chuyên gia dự báo sẽ có thêm đợt hạ lãi suất điều hành nữa vào quý III năm nay, qua đó tác động đến lãi suất huy động của các ngân hàng, tuy nhiên lãi suất cho vay doanh nghiệp sẽ giảm chậm hơn.
Sản xuất vẫn đang trong giai đoạn khó khăn
Tổng cục Thống kê vừa công bố báo cáo kinh tế xã hội tháng 4 và 4 tháng đầu năm. Số liệu cho thấy xuất, nhập khẩu vẫn tiếp tục giảm mạnh.
Kim ngạch xuất khẩu tháng 4 ước đạt 27,54 tỷ USD, giảm 7,3% so với tháng trước và giảm 17,1% so với cùng kỳ năm 2022. Luỹ kế 4 tháng, tổng giá trị xuất khẩu đạt 108,57 tỷ USD, giảm 11,8%.
Về nhập khẩu, kim ngạch tháng 4 ước đạt 26 tỷ USD, giảm 8,1% so với tháng 3 và giảm 20,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Tính chung 4 tháng đầu năm, nhập khẩu đạt kim ngạch 102,22 tỷ USD, giảm 15,4% so với cùng kỳ năm trước.
Tổng cục Thống kê lý giải sự sụt kim ngạch xuất nhập khẩu này chủ yếu do kinh tế thế giới còn gặp nhiều khó khăn, nhu cầu tiêu dùng giảm, dẫn tới đơn hàng giảm. Điều này ảnh hưởng đến cả sản xuất công nghiệp và xuất nhập khẩu của Việt Nam.
Theo quan điểm của PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, xuất khẩu sụt giảm là điều đã được dự báo trước khi nhập khẩu – chỉ số cảnh báo vẫn giảm. Do nhập khẩu của Việt Nam chủ yếu là nhập khẩu nguyên, vật liệu đầu vào phục vụ cho sản xuất xuất – nhập khẩu vẫn giảm cho thấy xuất khẩu trong vài tháng tới vẫn gặp nhiều khó khăn.
Xuất khẩu có thể phục hồi nhẹ trong nửa cuối năm 2023 nhờ mức nền thấp trong nửa cuối năm 2022 và được hỗ trợ từ việc nhu cầu của Trung Quốc phục hồi mạnh sau khi nền kinh tế mở cửa trở lại.
S&P Global mới đây cũng vừa công bố báo cáo chỉ số nhà quản trị mua hàng PMI, theo đó PMI ngành sản xuất Việt Nam vẫn nằm dưới ngưỡng 50 điểm khi giảm về mức 46,7 so với 47,7 điểm của tháng 3.
“Dữ liệu của tháng 4 cho thấy ngành sản xuất của Việt Nam tiếp tục suy giảm khi nhu cầu khách hàng vẫn yếu. Cả sản lượng và số lượng đơn đặt hàng mới đều giảm tháng thứ hai liên tiếp, và các công ty đã giảm tương ứng việc làm và hoạt động mua hàng. Trong khi đó, áp lực chi phí tiếp tục giảm, từ đó giúp các công ty giảm giá bán hàng của họ để thúc đẩy nhu cầu”, báo cáo cho biết.
Trong bối cảnh xuất khẩu, sản xuất suy yếu, điểm sáng đáng chú ý phải kể đến lĩnh vực du lịch. Số liệu từ Tổng cục Thống kê cho biết trong tháng 4 có 112.000 lượt khách Trung Quốc đến Việt Nam, tăng 61,5% so với tháng 3. Đây là mức tăng trưởng tốt nhất trong các thị trường khách du lịch của Việt Nam.
Trung tâm Thông tin du lịch (Tổng cục Du lịch) nhấn mạnh Trung Quốc là động lực tăng trưởng chính của Việt Nam trong giai đoạn này.
Tính chung 4 tháng đầu năm, Việt Nam đón gần 3,7 triệu lượt khách nước ngoài. Lũy kế 4 tháng đầu năm, ngành dịch vụ lưu trú, ăn uống của Việt Nam thu về 214.800 tỷ đồng, tăng 25,8% so với cùng kỳ 2022.
Năm 2023, ngành du lịch Việt Nam đặt mục tiêu đón 110 triệu lượt khách, trong đó có 8 triệu lượt khách quốc tế . Tổng thu từ khách du lịch dự kiến đạt khoảng 650.000 tỷ đồng. Với gần 3,7 triệu lượt khách quốc tế trong 4 tháng đầu năm, ngành du lịch đã đạt gần 50% mục tiêu kế hoạch năm 2023.
Chờ đợi thời điểm lãi suất huy động giảm
Dự báo về điểm nhấn vĩ mô những tháng tới, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh đề cập đến một loạt chính sách được ban hành kỳ vọng sẽ tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ tăng trưởng.
Cụ thể, Thông tư 02 và 03 của (Ngân hàng Nhà nước) NHNN được ban hành ngày 23/4/2023 mở ra hành lang pháp lý để ngân hàng thực hiện cơ cấu lại nợ và hỗ trợ thanh khoản cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, Chính phủ cũng mới ban hành Nghị định 12/2023/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 14/4/2023 cho phép gia hạn thời gian nộp thuế đối với một số loại thuế nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp.
Về điều hành chính sách tiền tệ, lạm phát Mỹ hạ nhiệt, thị trường hiện kỳ vọng Fed có thể dừng tăng lãi suất sau cuộc họp hôm 2 – 3/5 và bắt đầu giảm lãi suất sớm nhất là vào nửa cuối năm 2023 do gia tăng nguy cơ kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái. Với Việt Nam, dự báo NHNN sẽ tiếp tục hạ lãi suất điều hành trong nửa cuối năm nay.
Trong trường hợp Fed bắt đầu cắt giảm lãi suất điều hành trong nửa sau năm 2023, áp lực tỷ giá và lãi suất trong nước tiếp tục hạ nhiệt, NHNN có thể cân nhắc giảm thêm lãi suất điều hành như lãi suất tái cấp vốn, trần lãi suất huy động kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 6 tháng thêm 50 điểm cơ bản trong nửa cuối năm 2023, có thể trong quý III/2023.
Tuy nhiên, theo chuyên gia, giảm trần lãi suất huy động kỳ hạn ngắn (dưới 6 tháng) chưa tác động ngay đến lãi suất cho vay do trên thực tế, kỳ hạn huy động từ 6 tháng trở lên mới là nguồn vốn quan trọng với ngân hàng. Vì thế lãi suất cho vay doanh nghiệp chưa thể giảm nhanh như lãi suất huy động mà sẽ giảm chậm hơn.
Hiện, có hai tổ chức trong nước là CTCP Chứng khoán VNDirect và CTCP Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cùng chung nhận định mặt bằng lãi suất huy động 12 tháng sẽ giảm xuống 7%.
Tại một hội thảo hồi cuối tháng 3, ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp đại học Fulbright, cho rằng lãi suất từ nay đến cuối năm sẽ tiếp tục giảm nhưng khó quay về mặt bằng như giai đoạn dịch COVID-19.
“Giai đoạn đó, lãi suất tiền giửi bình quân khoảng 7,5%, đến cuối năm ngoái lên 10,5% và hiện giảm được khoảng 1% xuống 9,5%. Mặt bằng lãi suất tiền gửi năm nay có thể hạ xuống tối đa thêm 1% nữa và sẽ có tính trồi sụt chứ không hẳn theo đà giảm và khó có thể trở lại mức 7,5% kể cả trong những năm tới.”
“Thời kỳ tiền rẻ đã qua và chúng ta buộc phải sống trong mặt bằng lãi suất cao hơn. Đừng mong lãi suất sẽ quay lại mức thấp như giai đoạn 2020 – 2021”, ông Nguyễn Xuân Thành nói.
VinaCapital: Lãi suất huy động 12 tháng sẽ giảm xuống khoảng 6%, dự báo NHNN sẽ mua 25 tỷ USD dự trữ ngoại hối
VinaCapital tin rằng mức trung bình của lãi suất huy động 12 tháng giảm 200 điểm cơ bản so với lãi suất của đầu năm nay (xuống khoảng 6%) để thúc đẩy thị trường bất động sản Việt Nam phục hồi và hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam nói chung.
Trong báo cáo mới công bố, ông Michael Kokalari, Chuyên gia Kinh tế trưởng của VinaCapital cho biết lãi suất huy động ở Việt Nam đã tăng hơn 200 điểm cơ bản vào năm 2022, lên hơn 8% đối với kỳ hạn 12 tháng vào cuối năm 2022, mặc dù lãi suất tiền gửi kỳ hạn một năm đã tăng lên hơn 9,5% vào cuối năm 2022.
Theo đại diện VinaCapital, lãi suất huy động tăng cao là yếu tố gây thêm khó khăn cho thị trường bất động sản, cộng thêm các vấn đề hành chính nêu trên đang cản trở sự phát triển của ngành này.
Ở Việt Nam, lãi suất cho vay mua nhà được tham chiếu theo lãi suất tiền gửi dài hạn và lãi suất huy động cao khuyến khích mọi người gửi tiền vào ngân hàng thay vì tìm kiếm các khoản đầu tư khác (ví dụ như đầu tư bất động sản/chứng khoán).
VinaCapital tin rằng mức trung bình của lãi suất huy động 12 tháng giảm 200 điểm cơ bản so với lãi suất của đầu năm nay (xuống khoảng 6%) để thúc đẩy thị trường bất động sản Việt Nam phục hồi và hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam nói chung.
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) gần đây đã cắt giảm lãi suất chính sách 50- 100 điểm cơ bản và đã gây áp lực giảm lên lãi suất huy động dài hạn – vốn đã giảm khoảng 50 điểm cơ bản so với đầu năm – nhưng để lãi suất tiền gửi giảm hơn nữa, thanh khoản trong hệ thống ngân hàng Việt Nam sẽ cần phải cải thiện đáng kể.
Tăng trưởng tín dụng ở Việt Nam cao hơn tăng trưởng tiền gửi khoảng 3% hàng năm trong vài năm qua. Điều này đã đẩy tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) của các ngân hàng lên mức quá cao, khiến các ngân hàng phải tăng lãi suất tiết kiệm để tăng lượng tổng huy động. Chính phủ đang giải quyết tình trạng thiếu hụt thanh khoản bằng một số cách, trong đó cách quan trọng nhất là mua USD từ các ngân hàng thương mại để tăng dự trữ ngoại hối .
Ông Michael Kokalari, Chuyên gia Kinh tế trưởng của VinaCapital. (Ảnh: VinaCapital).
Theo ông Michael Kokalari, kỳ vọng NHNN sẽ mua khoảng 25 tỷ USD dự trữ ngoại hối trong năm nay, điều này sẽ bơm thanh khoản vào hệ thống ngân hàng một cách đáng kể có khả năng thúc đẩy tiền gửi trên toàn hệ thống tăng trưởng thêm 4% trong năm nay, giả thiết các điều kiện khác không đổi, vì NHNN thường mua USD từ các ngân hàng thương mại trong nước với VND được in mới.
“Tóm lại, việc NHNN mua dự trữ ngoại hối, cùng với các biện pháp khác mà Chính phủ đang thực hiện để hỗ trợ thanh khoản cho ngân hàng là những biện pháp nới lỏng tiền tệ quan trọng hơn so với chính sách cắt giảm lãi suất của NHNN vào tháng trước”, báo cáo nêu.
Cuối cùng, NHNN đã cắt giảm 50 điểm cơ bản đối với mức lãi suất huy động tối đa áp dụng cho kỳ hạn dưới 6 tháng vào tháng trước. Lãi suất tiền gửi ngắn hạn ở Việt Nam đã đạt đỉnh vào cuối năm 2022 và việc cắt giảm lãi suất chính sách vào tháng 3 sẽ gây thêm áp lực cho lãi suất huy động giảm.
Do đó, trong quý II và quý III sẽ có nhiều khoản tiền gửi ngân hàng đáo hạn và người gửi tiết kiệm sẽ phải lựa chọn tái tục tiền gửi với lãi suất thấp hơn hoặc dùng số tiền đó đầu tư vào thị trường chứng khoán (phần lớn tiền gửi ở Việt Nam có kỳ hạn 3 tháng và 6 tháng).
