Thông tin Azerbaijan sẽ nhập khẩu khí đốt từ Nga vào mùa Đông này cho thấy Azerbaijan có ý định sử dụng khí đốt của Moskva để cung cấp cho thị trường nội địa và cho cả EU.
Ảnh Minh Họa
Azerbaijan đã bắt đầu nhập khẩu khí đốt từ Nga theo một thỏa thuận để đáp ứng nhu cầu trong nước của chính mình nhưng điều này đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về thỏa thuận gần đây của nước này nhằm thúc đẩy xuất khẩu sang châu Âu.
Nhà sản xuất và xuất khẩu khí đốt nhà nước của Nga Gazprom ngày 18/11 thông báo rằng họ đã bắt đầu cung cấp khí đốt cho công ty khí đốt nhà nước SOCAR của Azerbaijan và sẽ cung cấp tổng cộng một tỷ mét khối khí đốt cho đến tháng 3/2023.
Trong một tuyên bố với hãng thông tấn APA của Azerbaijan, SOCAR cho biết họ đã hợp tác lâu dài với Gazprom và hai công ty “đang cố gắng tối ưu hóa cơ sở hạ tầng của nhau bằng cách tổ chức trao đổi dòng khí đốt”.
Thỏa thuận được ký kết ngay trước giai đoạn nhu cầu cao nhất vào giữa mùa Đông, vì Azerbaijan sẽ tìm cách duy trì nguồn cung cho các khách hàng khí đốt trong nước, đồng thời đáp ứng các cam kết xuất khẩu sang Gruzia và Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như thương mại mở rộng gần đây với châu Âu.
Xuất khẩu sang châu Âu thông qua Hành lang khí đốt phía Nam đã được lên kế hoạch đạt 10 tỷ mét khối trong năm nay, nhưng theo một biên bản ghi nhớ mới với EU được ký vào tháng 7, Baku đã đồng ý tăng xuất khẩu lên 12 tỷ mét khối khí đốt.
Mức tăng đó nhằm giúp Brussels bù đắp tổn thất nguồn cung cấp khí đốt của Nga, vốn đã bị Moskva cắt giảm để trả đũa các lệnh trừng phạt của EU áp đặt sau cuộc xung đột ở Ukraine.
Mặc dù thỏa thuận đã được đề cập rất nhiều ở cả Brussels và Baku, nhưng vẫn chưa bao giờ làm rõ chính xác lượng khí đốt bổ sung sẽ đến từ đâu.
Các vấn đề với thỏa thuận cũng đã xuất hiện vào đầu tháng 9, khi Bộ trưởng Năng lượng Azerbaijan Parviz Shahbazov tuyên bố rằng nước này sẽ chỉ xuất khẩu 11,5 tỷ mét khối sang châu Âu trong năm nay, không đưa ra gợi ý nào về lý do tại sao mục tiêu xuất khẩu bị thu hẹp.
Thậm chí ngay cả khối lượng tăng thêm khiêm tốn này sẽ đến từ đâu vẫn chưa rõ ràng.
Một nguồn tin thân cận với tập đoàn sở hữu mỏ khí đốt khổng lồ Shah Deniz của Azerbaijan, hiện đang cung cấp toàn bộ lượng khí đốt xuất khẩu của Azerbaijan, đã xác nhận rằng không có hợp đồng xuất khẩu mới nào được ký kết và mỏ này hiện chỉ được ký hợp đồng cung cấp 10 tỷ mét khối khí đốt đã thỏa thuận trước đó.
Do đó, thông tin về việc Azerbaijan sẽ nhập khẩu khí đốt từ Nga vào mùa Đông này cho thấy rằng Baku dự định sử dụng khí đốt của Moskva để cung cấp cho thị trường nội địa và giúp nước này đáp ứng cam kết với Brussels.
Các biện pháp trừng phạt Nga do EU áp đặt không áp dụng cho Azerbaijan, quốc gia vẫn được tự do nhập khẩu bao nhiêu khí đốt của Nga tùy thích. Trong khi đó, thỏa thuận hồi tháng 7 đã nhất trí cụ thể là tăng lượng khí đốt của Azerbaijan chảy sang châu Âu để giúp EU giảm phụ thuộc khí đốt Nga.
Theo thỏa thuận được ký vào tháng 7, Baku cũng đồng ý tăng gấp đôi lượng xuất khẩu qua Hành lang khí đốt phía Nam lên 20 tỷ mét khối mỗi năm vào năm 2027 – mức tối đa mà mạng lưới đường ống hiện tại có thể thực hiện.
Sự gia tăng đó sẽ rất tốn kém và sẽ mất thời gian để hiện thực hóa, đòi hỏi cả bổ sung máy nén khí mới vào các đường ống hiện có cũng như đầu tư lớn vào các mỏ khí đốt của Azerbaijan để sản xuất khí đốt cần thiết.
Cho đến nay, chưa có quyết định đầu tư nào được đưa ra để mở rộng ba đường ống tạo nên Hành lang khí đốt phía Nam vận chuyển khí đốt của Azerbaijan đến châu Âu, trong khi vẫn còn câu hỏi về việc 10 tỷ mét khối khí đốt bổ sung mỗi năm sẽ đến từ đâu.
BP đã xác nhận vào đầu năm nay rằng mỏ khí đốt khổng lồ Shah Deniz mà họ vận hành không có khả năng cung cấp thêm 10 tỷ mét khối cần thiết.
Azerbaijan có một số mỏ khí đốt nhỏ khác, nhưng sản lượng từ những mỏ này dự kiến sẽ không đủ để đáp ứng cam kết của Baku với Brussels, làm tăng khả năng khí đốt sẽ phải được lấy từ các quốc gia khác trong khu vực.
Ukraine đề xuất áp trần 30-40 USD/thùng đối với dầu Nga
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy cho rằng giá dầu giao bằng đường biển của Nga nên được giới hạn ở mức từ 30-40 USD/thùng.
Toàn cảnh cơ sở lọc dầu Antipensky của Nga. Ảnh: TASS/TTXVN
Trong một phát biểu ngày 26/11, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy cho rằng giá dầu giao bằng đường biển của Nga nên được giới hạn ở mức từ 30-40 USD/thùng, thấp hơn mức 65-70 USD/thùng mà Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đề xuất và sẽ có hiệu lực vào ngày 5/12.
Mục tiêu của việc áp giá trần là giảm nguồn thu của Nga mà không gây ra sự gián đoạn lớn đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu vốn có thể đẩy giá năng lượng lên cao hơn.
Ông Zelenskiy, người liên tục thúc đẩy các đồng minh áp đặt biện pháp trừng phạt cứng rắn hơn đối với Nga, cho rằng mức giá trần 30-40 USD/thùng sẽ đem lại hiệu quả và Nga sẽ cảm nhận được lệnh trừng phạt rõ ràng hơn.
Ý tưởng của việc áp giá trần là cấm các công ty vận chuyển, bảo hiểm và tái bảo hiểm chuyên chở dầu thô của Nga trên toàn cầu, trừ khi mặt hàng này được bán với giá thấp hơn giá do G7 và các đồng minh quy định.
Ba Lan, Estonia và Lithuania đang thúc đẩy việc áp mức giá trần thấp hơn nhiều so với mức 65-70 USD/thùng của G7 trong khi Hy Lạp, CH Cyprus (Síp) và Malta muốn mức giá cao hơn.
Theo các nguồn tin thân cận, mức giá trần đề xuất của G7 có thể ít tác động ngay lập tức đến nguồn thu của Nga, khi mức giá này phù hợp với những mức giá người mua châu Á đang trả.
Hai nguồn tin cho biết, một số nhà máy lọc dầu của Ấn Độ đang hưởng mức chiết khấu khoảng 25-35 USD/thùng khi chuyển từ dầu Brent sang dầu Urals của Nga.
Trong bối cảnh dầu Brent giao dịch ở mức khoảng 85 USD/thùng, mức giá 50-60 USD/thùng của dầu Urals, còn thấp hơn mức giá trần.
Hướng dẫn của Bộ Tài chính Mỹ được công bố ngày 22/11 cho biết, mức giá trần sẽ được áp dụng cho giá FOB, không bao gồm chi phí bảo hiểm và vận chuyển.
Ngoài ra, theo hướng dẫn trên, khách hàng ở các quốc gia đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với dầu thô Nga, như Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) không được phép mua dầu của Nga ngay cả dưới mức giá trần.
