Tóm tắt: Chính sách thuế quan của Tổng thống Trump không đơn thuần nhằm giảm thâm hụt thương mại mà còn hướng đến nhiều mục tiêu khác như tạo lợi thế khi đáo hạn trái phiếu Chính phủ, gây áp lực lên Fed để hạ lãi suất sớm, và khẳng định lại vị thế của Mỹ trong thương mại toàn cầu.
Tổng Quan Chính Sách Thuế Quan 2025
Tại chương trình “Việt Nam và các chỉ số” ngày 14/04, ông Trần Hoàng Sơn – Giám đốc Chiến lược thị trường Chứng khoán VPBank (VPBankS) đã chia sẻ phân tích chuyên sâu về các mục đích đằng sau các đòn thuế quan của Tổng thống Trump. Những phân tích này cho thấy chiến lược thương mại của Mỹ đang hướng đến nhiều mục tiêu lớn hơn so với việc đơn thuần giảm thâm hụt thương mại.
Theo ông Sơn, chính sách thuế quan hiện tại của Mỹ là một phần trong chiến lược thương mại toàn diện, không chỉ nhằm vào việc cân bằng thương mại mà còn đặt nền móng cho vị thế địa chính trị mới của Mỹ.
Mục Tiêu Chiến Lược Thương Mại Toàn Cầu
Khôi Phục Vị Thế Thương Mại Của Mỹ
Ông Trần Hoàng Sơn chỉ ra sự thay đổi đáng kể trong vị thế thương mại toàn cầu trong hai thập kỷ qua:
- Năm 2000: Mỹ là đối tác thương mại lớn nhất thế giới với kim ngạch 2.000 tỷ USD, trong khi Trung Quốc chỉ đạt 474 tỷ USD
- Năm 2024: Trung Quốc đã vượt Mỹ, đạt 6.163 tỷ USD so với 5.533 tỷ USD của Mỹ
Hiện nay, Trung Quốc không chỉ là “công xưởng của thế giới” mà còn đầu tư sang các thị trường khác và xuất khẩu ngược về Mỹ. Chính sách của Trump có thể nhằm mục đích:
- Kéo các đối tác thương mại của Trung Quốc quay lại đàm phán với Mỹ
- Giành lại thị phần thương mại toàn cầu
- Giảm thâm hụt thương mại giữa Mỹ và phần còn lại của thế giới
Đối Ứng Với Trung Quốc
Trong cuộc đối đầu thương mại Mỹ-Trung, chính sách thuế quan của Mỹ chủ yếu nhắm vào Trung Quốc:
- Ngay sau ngày 9/4, Trump đã hoãn thuế đối với hầu hết các quốc gia nhưng tăng thuế với Trung Quốc
- Mức thuế áp dụng cho hàng hóa Trung Quốc cao hơn đáng kể so với các nước khác
Tuy nhiên, ông Sơn nhận định rằng thuế quan đơn thuần chưa đủ để giải quyết vấn đề thương mại phức tạp này, các bên có thể cần phải ngồi vào vòng đàm phán. Để Mỹ trở lại với vai trò mạnh hơn trên mặt bằng thương mại toàn cầu, không chỉ cần thông qua thuế quan mà còn phải thể hiện trách nhiệm, đầu tư và giải quyết nhiều vấn đề khác.
Những Mục Tiêu Tài Chính Đằng Sau Đòn Thuế
Tạo Lợi Thế Khi Đáo Hạn Trái Phiếu Chính Phủ
Một mục tiêu ít được nhắc đến của các chính sách thuế quan là tác động đến thị trường trái phiếu. Hiện tượng đáng chú ý trong bối cảnh căng thẳng thương mại tăng cao:
- Lợi suất trái phiếu Mỹ đã tăng mạnh, với kỳ hạn 10 năm, 20 năm và 30 năm lên đến 4,9%, thậm chí gần chạm 5%
- Các đối tác thương mại của Mỹ đang nắm giữ lượng lớn trái phiếu chính phủ đã bán ra, khiến lợi suất tăng vọt
Trong năm 2025, Mỹ cần đáo hạn khoảng 9.000 tỷ USD trái phiếu, trong tổng số nợ công khoảng 36.000 tỷ USD. Có quan điểm cho rằng, khi nhậm chức, chính sách của Trump có thể nhằm:
- Gây sức ép khiến thị trường chứng khoán giảm
- Từ đó làm lợi suất trái phiếu đi xuống
- Giúp Mỹ có thể đáo hạn trái phiếu với lãi suất hấp dẫn hơn
Ép Fed Hành Động Sớm Hơn
Chính sách thương mại của Trump còn có mục tiêu gây áp lực lên Cục Dự trữ Liên bang (Fed):
- Khi thị trường chứng khoán giảm, Trump có thể gây sức ép buộc Chủ tịch Fed Jerome Powell phải can thiệp, hạ lãi suất điều hành
- Gần đây, Trump thậm chí đề xuất cách chức Powell để đảm bảo lãi suất thấp hơn
Một kết quả của những chính sách này là đồng USD liên tục suy giảm, giúp thâm hụt thương mại thu hẹp. Hiện đồng USD đã tụt xuống mức 100 điểm, trong khi vàng vượt qua ngưỡng 3.200 USD/ounce.
Tác Động Của Chính Sách Thuế Quan Đến Kinh Tế Toàn Cầu
Kỳ Vọng Về Lạm Phát Và Chính Sách Tiền Tệ
Trong cuộc họp gần đây, Chủ tịch Fed tỏ ra lo ngại về chính sách thương mại của Mỹ có thể gây ra đứt gãy chuỗi cung ứng, khiến giá cả hàng hóa nhập khẩu tăng. Tuy nhiên, dữ liệu kinh tế gần đây lại cho thấy xu hướng tích cực:
- CPI tháng 3 đã giảm rõ rệt
- PPI tiếp tục hạ nhiệt
- Giá dầu giảm mạnh từ đầu năm, góp phần kiềm chế lạm phát
Theo ông Sơn, khi lạm phát giảm, Fed sẽ có nhiều dư địa hơn để đưa ra quyết định hạ lãi suất. Dự báo hiện tại là Fed sẽ cắt giảm lãi suất 3 lần trong năm 2025, cao hơn dự báo khoảng hai lần trong cuộc họp FOMC hồi tháng 3 vừa qua.
So Sánh Trước Và Sau Khi Trump Nhậm Chức
Thị trường đã trải qua sự phân cực rõ rệt:
- Trước thời điểm nhậm chức khoảng 3 tháng, xuất hiện khái niệm “Trump trade” – đầu tư vào các tài sản được cho là hưởng lợi từ nhiệm kỳ của ông Trump (như bitcoin, cổ phiếu công nghệ)
- Từ tháng 9/2024 đến đầu năm 2025, những lớp tài sản này tăng giá mạnh
- Sau khi Trump chính thức nhậm chức, tất cả các tài sản thuộc “Trump trade” đều giảm sâu, bao gồm USD và trái phiếu Chính phủ Mỹ
Kết Luận
Theo phân tích của ông Trần Hoàng Sơn, chính sách thuế quan của Tổng thống Trump không chỉ đơn thuần nhằm giảm thâm hụt thương mại mà còn phục vụ nhiều mục tiêu chiến lược khác:
- Khôi phục vị thế thương mại của Mỹ trên toàn cầu
- Tạo lợi thế khi đáo hạn trái phiếu Chính phủ
- Gây áp lực buộc Fed hạ lãi suất sớm hơn
- Làm suy yếu đồng USD, góp phần giảm thâm hụt thương mại
Tuy nhiên, những chính sách này đang tạo ra nhiều biến động trên thị trường tài chính toàn cầu. Các nhà đầu tư cần theo dõi sát sao diễn biến và chuẩn bị chiến lược phù hợp trong bối cảnh kinh tế nhiều bất định.
Bài Viết Liên Quan
- Chính sách thuế quan Mỹ: Bất ổn gia tăng, tác động lan rộng
- Cuộc Đối Đầu Thuế Quan Mỹ-Trung 2025: Tác Động Đến Kinh Tế Toàn Cầu
- Thuế quan Mỹ với Việt Nam: Tạm hoãn hay tạm nghỉ trước bão thương chiến
- Đại diện Thương mại Mỹ: Việt Nam cần mở cửa thị trường và cải thiện cán cân thương mại
Nguồn: Vietstock
